Radvâ 'Âşûr'un romancılığı

Bu çalışmada, 1946-2014 yılları arasında yaşamış Mısırlı yazar Radvâ 'Âşûr'un romancılığı konu edilmiştir. 'Âşûr, toplumun ihtiyaçlarını yorumlama kabiliyeti ile öne çıkan roman sanatı aracılığıyla toplumun ve bireyin sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik sorunlarını yansıtmaya çalışmış bir yazardır. 'Âşûr, romanları aracılığıyla tarihin tekerrürden ibaret olduğunun altını çizmiş ve tarihten ders çıkartılmaz ise aynı problemlerin tekrar yaşanacağını vurgulamıştır. Bu bağlamda yazarın romanları, tarihi nitelikli toplumsal gerçekçi romanlar olarak karşımıza çıkar. Anlatı ile tarih arasındaki ilişki hakkında tam bir bilinç içerisinde olan yazar, gerçekçi roman kategorisi içinde yer alan Sülâsiyyetü Gırnâta eserinde Endülüs'ün yok oluşunun tarihsel anlatısını işlemiştir. Yazarın kendine has bu gerçekçi üsluba, metinde Endülüs ile ilgili tarihî vesikalara yer vermesi ve halk hikâyelerini şiirsel bir tarzda tahkiyesi sayesinde ulaştığı söylenebilir. Tarihsel niteliğinin yanı sıra 'Tanık edebiyatı' kategorisinde kabul dilen et-Tantûriyye romanında yazarın gözünden Filistin zulmü yansıtılmaktadır. O, roman alanında kendine bir yer açarken, insanlara da yaşayan tarih olgusunu yeniden sunmuş ve hikâyelerinde farklı bir atmosfer oluşturmuştur. Kıt'atun min Ûvrûbâ' romanında ise yazar, Mısır tarihinde önemli bir yere sahip olan 1952 Kahire Yangını çerçevesinde dönemin birçok tarihsel olayını sorgulayıcı bir üslupla ele alarak Arap milletinin derinden etkilemiş yabancı sömürüsüne dikkat çekmiştir. Yazar, romanları aracılığıyla bir yandan tarihe not düşmüş diğer yandan da olayların geçtiği döneme dair toplumsal gerçekliğe ışık tutmaya çalışmıştır. Nitekim romanlarında, özgürlük, vatan, göç ve dram gibi tarihsel ve toplumsal gerçekliği ortaya koyan birçok temaya değinmiştir. 'Âşûr, edebî ürünlerinde, modern roman sanatında uygulanan tasvir, mektup, flashback, diyalog ve montaj gibi birçok anlatım tekniğini ustalıkla kullanmıştır. Yazar, romanlarında kullandığı dil ve üslup ile Arap kültürel miras zenginliklerini, okurlarına başarılı bir şekilde yansıtmıştır. Tez; giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları üzerinde durulmuş, modern Arap edebiyatında romanın doğuşu ve gelişimi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde, 'Âşûr'un hayatı, ailesi, siyasal ve toplumsal olaylara karşı tutumu, edebî kişiliği ve eserleri incelenmiş, ayrıca aldığı ödüllere yer verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise, yazarın romancılığı, romanlarında ele aldığı temalar, şahıs kadrosu, zaman, mekân, anlatıcı tipleri ve bakış açısı, anlatım teknikleri, dil ve üslup özellikleri ile ilgili analitik tahliller yapılmıştır. Son olarak elde edilen veriler sonuç kısmında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Radvâ 'Âşûr, Arap Edebiyatı, Modern Arap Romancılığı, Sülâsiyyetü Gırnâta, et-Tantûriyye.