Rahim ağzı kanseri ve taraması konusunda kadınlara verilen eğitimin bilgi, tutum ve davranış üzerine etkisi

Türkiye'de yürütülen tarama çalışmalarına rağmen rahim ağzı kanserlerinin önemli bir kısmı ileri evrede yakalanmaktadır. Bu nedenle kadınların rahim ağzı kanseriyle ilgili farkındalıklarının arttırılması çok önemlidir. Bu araştırmanın amacı, kadınların ihtiyaçlarına yönelik hazırlanan bir eğitim programının rahim ağzı kanseriyle ilgili farkındalıkları, bilgi düzeyleri ve tarama davranışları üzerine etkisini incelemektir. İzmir ilinde Balçova ve Narlıdere Halk Eğitim Merkezi kursiyeri olan 30-65 yaş arası 238 kadına ilk değerlendirme formu uygulanmıştır ve ve tüm katılımcılara T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanlığı internet sitesinden elde edilen rahim ağzı kanseri farkındalığı ve tarama programı konularıyla ilgili yazılı eğitim materyali (broşür) verilmiştir. Bu merkezlerden Narlıdere (n=122) müdahale grubu, Balçova (n=116) ise kontrol grubu olarak belirlenmiş ve müdahale grubuna Sağlık İnanç Modeli temel alınarak hazırlanan grup eğitimleri yaklaşık bir saat süren interaktif sunuma dayalı görsel bir eğitim modeli uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise standart bilgilendirme verilmiştir. Eğitimin etkilerini saptamaya yönelik eğitimin hemen sonrasında müdahale grubuna Eğitim Sonu Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Eğitim müdahalesinden 6 ay sonra hem müdahale grubu hem kontrol grubuna telefonla ulaşılarak Telefonla Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Eğitim öncesi ve sonrası değerlendirmede müdahale grubunda bilgi puanları (p<0,001), SİM ölçek puanları (p<0,001) anlamlı olarak artış göstermiştir. Bu parametreler kontrol grubu ile karşılaştırıldığında bilgi düzeyleri (p<0,001) ve tarama yaptırma oranları (p=0,003) müdahale grubu lehine anlamlı olarak farklıdır. SİM ölçek puanları açısından değerlendirildiğinde ölçeğin Sağlık Motivasyonu algısında müdahale ve kontrol grupları arasında anlamlı far vardır (p<0,001) ancak diğer dört alt boyutta iki grup arasından anlamlı fark saptanmamıştır. Verilen eğitim rahim ağzı kanseri farkındalığını arttırmada ve davranış değişikliği yaratmada etkili bulunmuş olsa da bu sonuçları topluma genelleyebilmek ve maliyet etkinliğini saptayabilmek adına ek çalışmalara ihtiyaç vardır.