Ratlarda akut retinal iskemi-reperfüzyon modelinde dekspantenolün etkilerinin araştırılması

Ratlarda Akut Retinal İskemi-Reperfüzyon Modelinde Dekspantenolün Etkilerinin Araştırılması Amaç: Dünya genelinde geri döndürülemez körlüğün en sık nedeni olan glokom, retina ganglion hücrelerinin (RGH) ilerleyici dejenerasyonu ile karakterize bir optik nöropatidir. Bu çalışmada, dekspantenolun iskemi- reperfüzyon sonucu oluşturulan retinal hasarda retina üzerindeki olası, koruyucu etkilerini biyokimyasal ve histokimyasal yöntemlerle araştırılması amaçlanmıştır. Metaryal Metod: Çalışmada İnönü Üniversitesi Deney Hayvanları Üretme ve Araştırma Merkezinde yetiştirilen 32 adet ağırlıkları 200 ile 300 gr arasında değişen 12 haftalık Wistar albino rat kullanıldı. Ratlar her biri 8 adet olacak şekilde randomize yöntemle 4 farklı gruba ayrıldı.1) Kontrol Grubu: Kontrol grubu olup hayvanlara herhangi bir işlem ve tedavi uygulanmadı. 2) İskemi-Reperfüzyon (I/R) Grubu: Oküler iskemi için 60 dk boyunca yüksek göz içi basıncına (GİB) maruz bırakıldı ve tedavi uygulanmadı. 3) Dekspantenol (DKP) Grubu: Oküler iskemi uygulanmadan 4 gün boyunca intraperitoneal 500 mg/kg dekspantenol uygulanan grup 4) İskemi-Reperfüzyon + Dekspantenol (I/R+DKP) Grubu: Oküler iskemi için 60 dk boyunca yüksek GİB'e maruz bırakıldıktan sonra 4 gün boyunca intraperitoneal 500 mg/kg dekspantenol uygulanan grup. Geçici iskemi-reperfüzyon modeli için anestezi sonrası rat gözlerinde dilatasyon sağlandı. Önce sağ sonra sol göz olmak üzere 500 ml salin çözeltisine bağlanan insülin enjektör ucu ile üst temporal limbustan ön kamaraya girildi. İğne ucunun iris, lens ve kornea ile teması engellenerek şişe seviyesi 150 cm yükseltilerek 60 dakika boyunca iskemi sağlandı. İskemi kontrolü direk oftalmoskop ile retinal refle kaybının ve iriste beyazlaşma görülmesiyle teyit edildi. Reperfüzyon retinal reflenin geri gelmesi ve iristeki beyazlaşmanın kaybolması ile doğrulandı. 5. günün sonunda deneklere analjezi ve anestezi verilerek kantotomi sonrası posteriorda optik sinir kesilerek enüklasyon sağlandı. Sağ gözler histopatolojik inceleme ve sol gözler de biyokimyasal değerlendirme için ayrıldı. Ratlardan alınan gözlerden malondialdehit (MDA), süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesi, total glutatyon (GSH), toplam antioksidan seviye (TAS) ölçümü, toplam oksidan seviye (TOS) ölçümü ve histopatolojik analizler yapıldı. İstatistiksel analizler için SPSS istatistiksel yazılım programı kullanıldı. Sonuçlar: Retinal hasar yönünden kontrol grubu ile I/R grubu arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p<0.0001). I/R grubunda iç retinal kalınlık ile ortalama gangliyon hücre sayısının kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük olduğu saptandı (p<0.05). I/R+DKP grubunda, I/R grubu ile karşılaştırıldığında, retinal hasarda azalma; iç retinal kalınlık ile ortalama gangliyon hücre sayısında da bir artışın olduğu izlendi. Ancak bu parametreler yönünden, I/R ile I/R+DKP grupları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edildi. Kontrol grubu ile I/R grubu Total GSH değerleri kıyaslandığında anlamlı derecede azaldığı izlenmiştir (P<0,05). SOD değeri I/R+DKP grubu ile I/R grubu kıyaslandığında SOD seviyesinde artış izlenmiş olup aralarındaki fark anlamlıdır (P<0,05). MDA, TAS ve TOS seviyelerinde gruplar arasında anlamlı bir fark izlenmedi. (P>0,05). Sonuç: Ön kamaraya salin çözeltisi bağlanarak oluşturulan retinal iskemi-reperfüzyon modeli biyokimyasal ve histopatolojik açıdan daha önceki çalışmalara benzer şekilde başarılı olarak gerçekleştirildi. Dekspantenolün antioksidan mekanizmasının glokom üzerinde onarıcı etkisi biyokimyasal ve histokimyasal parametreler üzerinde kısıtlı bir etkiye sahiptir. Dekspantenolün glokomda nöroprotektif etkilerini değerlendirmek için daha geniş örneklemlerle çalışmaya ihtiyac vardır. Anahtar kelimeler: Glokom, İskemi-Reperfüzyon., Dekspantenol, Nöroproteksiyon