Ratlarda benzalkonyum klorür ile oluşturulan deneysel kuru göz modelinde kırlangıç otunun terapötik etkinliğinin araştırılması

GEREÇ-YÖNTEM: Çalışmamızda sağlıklı 46 yetişkin Wistar Albino türü dişi rat kullanıldı. Denekler; Kontrol, Kuru Göz (KG), Loteprednol (L), 1/1 Kırlangıç Otu özütü (K1/1), 1/10 Kırlangıç Otu özütü (K1/10) ve 1/100 Kırlangıç Otu özütü (K1/100) olmak üzere 6 gruba ayrıldı. Kontrol grubu hariç diğer gruplardaki tüm deneklerin korneal yüzeyine %0.2'lik BAK 14 gün boyunca günde 2 kez olmak üzere damlatılıp evoporatif tipte kuru göz modeli oluşturuldu. Kontrol grubuna 28 gün boyunca dengeli tuz solüsyonu uygulandı. LOT grubuna 15.günden itibaren deney sonuna kadar günde 2 kez %0.5 Loteprednol etobonat oftalmik solüsyon, K1/1 grubuna 1/1 oranında Kırlangıç otu özütü 14., 21. ve 28. günlerde haftada 1'er kez, K1/10 grubuna 1/10 oranında Kırlangıç otu özütü 14., 21. ve 28. günlerde haftada 1'er kez, K1/100 grubuna 1/100 oranında Kırlangıç otu özütü 14., 21. ve 28. günlerde haftada 1'er kez uygulandı. Fenol kırmızısı pamuk ipliği, korneal floresein boyanma ve modifiye Cochet-Bonnet esteziometre'den oluşan değerlendirme testleri 0., 14., 21., ve 28. günlerde birer defa olmak üzere aynı zaman diliminde ve aynı araştırıcı tarafından uygulandı. 29. gün denekler sakrifiye edildi. Eksize edilen kornea örnekleri histopatolojik ve biyokimyasal analizler için kullanıldı. Elde edilen veriler istatistiksel olarak hesaplandı ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Deneyin sonlandırıldığı 4.haftada fenol kırmızısı pamuk ipliği testi açısından KG ile Kontrol ve KG ile K1/10 grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (P<0.05). Korneal floresein boyanma skorları değerlendirildiğinde KG ile diğer tüm gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü (P<0.05). Modifiye Cochet-Bonnet esteziometre sonuçları açısından KG ile diğer tüm gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü (P<0.05). KG grubunda stromal kollajende orta derecede dejenerasyon ve hafif epitelyal dejenerasyon olduğu görüldü. Tedavi uygulanan grupların hepsinin AQP-1 düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu. K1/10 ve K1/100 grubunun AQP-1 değerleri Kontrol grubuna göre de istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan grupların hepsinin AQP-5 düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu. LOT ve K1/100 grubunun AQP-5 seviyeleri Kontrol grubuna göre de istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan grupların hepsinin MMP-2 düzeyleri KG ve Kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan grupların hepsinin MMP-9 düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan grupların hepsinin TIMP-2 düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu(P<0.05). Tedavi uygulanan grupların hepsinin NFKB düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan gruplardan LOT, K1/10 ve K1/100'ün IFN-γ düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan gruplardan sadece K1/10 grubunun TNF-α değeri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). Tedavi uygulanan grupların hepsinin İL-1β düzeyleri KG grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). SONUÇ: Sonuç olarak KGS üzerine terapötik etkinliği araştırılan Kırlangıç otunun, uygulanan 3 farklı konsantrasyonunun da klinik değerlendirme testleriyle biyokimyasal ve histopatolojik analizler ışığında tedavi edici olumlu etkiler gösterdiği görülmektedir. 1/10 oranında dilüe edilmiş konsantrasyonun (K1/10) ise en olumlu etkiyi gösterdiği tespit edilmiştir. 2. sırada 1/100 oranında dilüe edilmiş konsantrasyon, 3. sırada da 1/1 yani dilüe edilmemiş saf konsantrasyon yer almaktadır. Ayrıca 3 konsantrasyonun da deneklerde herhangi bir yan etki oluşturmadığı da belirlenmiştir. Halk arasında popüler olarak oftalmik uygulama alanı bulunan Kırlangıç otunun literatürde bu alanda çalışması mevcut değildir. Kırlangıç otunun terapötik etkisi ilk defa bu çalışma ile deneysel bir KGS modelinde araştırılmıştır. Bu açıdan bakıldığında çalışmamızın sonuçlarının yapılması planlanan yeni çalışmalara, bu alanda çalışma yapan akademisyenlere, literatüre ve klinik pratiğe ışık tutup, katkı sağlayacağı düşünülmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Kuru Göz, Kırlangıç Otu, Benzalkonyum Klorür, Rat