Ratlarda deneysel olarak dietilnitrozamin ile indüklenen hepatosellüler karsinogenezis sürecinde Eremurus spectabilis M. Bieb. (Çiriş otu) bitki ekstrelerinin antitümör etkinliğinin araştırılması

Bu çalışmada ratlarda dietilnitrozamin (DEN) ve tiyoasetamid (TAA) ile indüklenen hepatosellüler karsinogenezis sürecinde Eremurus spectabilis M. Bieb. (Çiriş Otu)'in etanol liyofilize ekstrelerinin (LBE) ve nanopartikül ekstrelerinin (NBE) farklı dozlarda koruyucu etkileri araştırıldı. Deneysel uygulama öncesi bitki ekstrelerinin sıcakkanlı canlılar için uygulanabilir doz olarak 2000 mg/kg vücut ağırlığı doz ile akut toksisite yapıldı. Çalışmada kullanılan ratlar rastgele 6 gruba ayrıldı (n=8). Normal Kontrol (NK) hariç tüm gruplara ayda bir kez 150 mg DEN/kg ve haftada bir kez 200 mg TAA/kg kimyasal maddeleri deney süresince intraperitonal (i.p) olarak uygulandı. LBE ve NBE maddeleri NK ve Kanser Kontrol (KK) hariç tüm gruplara 90 gün boyunca gavaj yöntemi ile günlük olarak uygulandı. Deneysel uygulama sonunda serum örneklerinde karaciğer fonksiyon testleri ve karaciğer dokusunda oksidan ürün ile antioksidan savunma sisteminin enzim aktiviteleri ve karaciğer dokularında histopatolojik değişiklikler incelendi. Yapılan analizler sonucunda KK grubunun NK grubuna göre serum karaciğer harabiyet biyobelirteçleri olan ALT ve AST serum enzim seviyeleri artarken, Eremurus spectabilis M. Bieb.'in farklı bitki ektreleri ile muamelelere edilen grupların çoğunda bu artışlar NK grubu düzeyine çekildiği tespit edilmiştir. Hayvanların canlı ağırlıklarının başlangıç ve muamele sonundaki meydana gelen artış ise NK, KK ve KNBE2 gruplarında anlamlı artış görülürken; diğer gruplarda anlamlı bir artış görülmedi. Deneysel olarak meydana getirilen HCC süreci sonucunda artan oksidatif strese karşı antioksidan savunma sisteminin unsurlarında genel anlamda artış meydana gelmesine rağmen, oksidatif stresin önemli bir biyoberirteci olan MDA'da da artış gözlenmiştir. Yani; NK grubuna göre tüm deneysel grupların CAT, GPX, GST, SOD aktiviteleri ile MDA konsantrasyonununda artış meydana gelirken, GR aktivitesinin ve GSH miktarında azalma tespit edilmiştir. Diğer yandan Eremurus spectabilis M. Bieb. ekstreleri takviyesi alan deneysel gruplarındaki oksidatif stresten kaynaklı oluşan serbest radikalleri baskılayarak KK'ya göre MDA seviyesi ile CAT ve GPX aktivitelerinin azalmasına, GR, GST, SOD aktivitesini ve GSH konsantrasyonunu artırarak antioksidan savunma sistemini desteklediği kanaatine varılmıştır. Keza, tüm grupların karaciğer dokusunun 8-OHdG seviyesi NK grubuna kıyasla arttığı gözlenirken, karaciğer doku örneklerinin makroskobik ve histopatolojik görüntülerinde de bitkisel tedavi gruplarında daha hafif seyrettiği tespit edildi. Elde edilen bu sonuçlara göre; Eremurus spectabilis M. Bieb. bitkisinin sahip olduğu antioksidan ve antitümör maddelerini içerdiğinden kaynaklı olarak HCC'ye karşı koruyucu etkiye sahip olabileceği sonucuna varılmıştır.