Ratlarda gentamisine bağlı nefrotoksisitede karadut pekmezinin etkileri

Amaç: Böbrekler ilaca bağlı toksisitenin hedef organlarından birisidir. Bu çalışmada eldeki mevcut verilere göre antioksidan etkileri bulunan ve geleneksel halk tıbbında kullanılmakta olan karadut bitkisinin, gentamisin ile indüklenen nefrotoksisite modeli oluşturulmuş ratlarda böbrek üzerindeki olası koruyucu etkilerinin araştırılması amaçlandı. Materyal ve metot: Farmasötik kompozisyonu analiz edilen karadut pekmeziyle iki farklı doz uygulaması için toplamda 48 rat kullanılarak altı gruplu bir deney modeli oluşturuldu. Deney süreci tamamlanarak serumda BUN ve kreatinin düzeyi ölçüldü. Böbrek dokularında oksidan/antioksidan ve antiinflamatuvar biyokimyasal belirteçlerden MDA, GPX, GSH, CAT, SOD, TAS, TOS, OSİ, TNF-α ve IL-6 değerleri çalışıldı. Bulgular: Akut böbrek yetmezliğinin klinik takibinde kullanılan serum BUN ve kreatinin değerlerinin hasar grubunda yükseldiği; pekmez verilen hasar gruplarında düştüğü tespit edildi. Biyokimyasal oksidatif stres belirteçlerine baktığımızda; GSH, SOD, CAT, GPx ve TAS değerlerinin hasar grubunda düştüğü pekmez verilen gruplarda yükseldiği görüldü. MDA, TOS ve OSİ düzeylerinin ise hasar grubunda artmış olduğunu pekmez verilen gruplarda tekrar düştüğü görüldü. TNF-α düzeyinde inflamatuar durum ile ilgili değişiklik izlenmedi. IL-6 düzeyi karadut pekmezi ile inflamasyonun da baskılandığı tespit edildi. Bu durum histopatolojik olarak da desteklendi. Sonuç: Bu sonuçlara bakıldığında gentamisine bağlı hasarın gerçekleştiği ve karadut pekmezinin oksidatif stres düzeyini düşürdüğü dolayısıyla organ hasarı ve fonksiyon kaybını azalttığı görüldü. Ayrıca klinik çalışmalara temel oluşturabileceğinden dolayı koruyucu etkinin altında yatan mekanizmayı net olarak ortaya çıkarabilecek ve doz konusunu netleştirebilecek moleküler düzeyde ileri çalışmaların yapılması sonucuna varıldı. Anahtar kelimeler: Akut böbrek hasarı, antioksidanlar, oksidatif stres, rat