Ratlarda oluşturulan fotoyaşlanmada quercetinin fotoprotektif etkisi

Fotoyaşlanma; yaşlanmanın dışsal faktörünün temelini oluşturan ve tüm toplumu etkileyebilecek lentigo, telenjiektazi, benekli pigmentasyon, deride kabalaşma, saydamlık kaybı, soluk ve mat deri rengi, gevşeklik, elastikiyet ve turgorda azalma ile karakterize bir cilt hastalığıdır. Fotoyaşlanma patogenezi karmaşık bir mekanizmaya sahiptir. Fotoyaşlanma cilt kanserlerinde artmaya sebep olabilmesi ve kozmetik nedenlerle istenmemekte ve çoğu kanıtlanmamış, etkinliği olmayan gençleştirme prosedürlerine zaman ve para yatırılmaktadır. Bu çalışmada; 315 ile 380 nm arasında bir emisyon spektrumuna sahip UVA lambası ile fotoyaşlanma modeli oluşturulan ratlarda topikal quercetinin tedavi edici etkisini histopatolojik, biyokimyasal ve klinik parametreler kullanarak araştırmayı amaçladık. Çalışmamızda 40 adet sıçan rastgele olarak sekizerli 5 gruba ayrıldı. Negatif kontrol grubu dışındaki tüm sıçanların sırt bölgesine UVA 8 hafta boyunca haftada 5 gün uygulanarak fotoyaşlanma modeli oluşturuldu. Beraberinde UVA uygulanan gruplardan birine %0.1 konsantrasyonda retinoik asit, birine %0.3 konsantrasyonda quercetin ve bir diğerinde bulunan ratlara retinoik asit %0.1 ve quercetin %0.3 birlikte 8 hafta 5 gün boyunca uygulandı. Sekizinci hafta sonunda tüm gruplar histopatolojik, biyokimyasal ve klinik parametreler kullanılarak karşılaştırıldı. Sekizinci hafta sonunda UVA grubunda negatif kontrol grubuna kıyasla klinik kırışıklık, epidermal kalınlık, hiperkeratoz, akantoz, kolajen hasar ve inflamasyon bulguları anlamlı derecede yüksek bulundu. Bu bulgular literatür ile örtüşmekteydi. Bu bulgulara dayanarak fotoyaşlanma modeli oluşumu teyit edildi. UVA + Retinoik asit %0.1 ve UVA+ Retinoik Asit %0.1 + Quercetin %0.3 gruplarında daha yüksek olmak üzere UVA+ Quercetin %0.3 grubunda da klinik kırışıklık ölçüm düzeylerinde UVA grubuna oranla anlamlı azalmalar gözlendi. UVA+ Retinoik Asit %0.1 + Quercetin %0.3 grubunda, UVA+ Retinoik Asit %0.1grubuna göre anlamlı olmasa da klinik kırışıklık düzeylerinde daha yüksek iyileşme sağlandı. UVA+ Quercetin %0.3 ve UVA+ Retinoik Asit %0.1 + Quercetin %0.3 gruplarında inflamasyon, hiperkeratoz ve kolajen hasarı UVA grubuna oranla daha düşük saptandı. Gruplar arasında biyokimyasal olarak ROS parametreleri ve histopatolojik olarak parakeratoz, vakuolizasyon ve spongioz dereceleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. UVA+ Retinoik Asit %0.1, UVA+ Retinoik Asit %0.1 + Quercetin %0.3 gruplarında daha fazla olmak üzere UVA+ Quercetin %0.3 grubunda da UVA ve kontrol grubuna oranla MMP-1 seviyelerinde anlamlı yükselme saptanmıştır. Bu yükselmenin retinoik asit ve quercetin tedavilerinin ekstraselüler matriks yenilenmesinde rol oynadığı hipotezi ile açıklanabileceğini düşünmekteyiz. Sonuç olarak çalışmamızdan elde edilen veriler; topikal uygulanan quercetinin hem tek başına hem de retinoik asitle beraber uygulandığında inflamasyon, keratinizasyon ve kolajen hasarında azalma sağlayarak fotoyaşlanma tedavisinde etkili olabilecek bir molekül olduğunu göstermektedir.