Râvi kimlik problemi olarak cem-tefrîk

Râviler, hadislerin sonraki nesillere intikali için emek sarfeden, bir mekanizmanın parçaları edasıyla hareket ederek silsile halinde bilgiyi muhafaza eden kimselerdir. Rical ilmi ise râvilere ait her türlü bilgiyi karışıklıktan koruyarak, hadislerin gelecek nesillere kimler aracılığıyla ulaştığını tespit ederek güvenceye alan disiplindir. Râvilere ait isim, künye, lakap ve nisbe gibi kimlik bilgilerinde yaşanan bazı problemler ise rical ilminin işlerliğine engel olmaktadır. Bu problemlerden biri aynı râvinin farklı kişiler zannedilmesi veya farklı râvilerin aynı kişi zannedilmesi anlamındaki cem-tefrîktir. Bu çalışmada râvi kimlik bilgileriyle alakalı olan cem-tefrîk problemi sistemleştirilmeye çalışılmıştır. Öncelikle râvi kimliğinin neden gerekli olduğu, sahabe, tabiîn ve etbâu't-tabiîn dönemlerinde hangi aşamalardan geçerek kitaplaştığı incelenmiştir. Ardından râvi kimliğini oluşturan isim, künye, lakap, nisbe ve tabaka/vefat bilgilerinin nasıl ortaya çıktığı, şahısların ayırt edilmesindeki rolü ve özellikle rical ilmi açısından hangi fonksiyonu icra ettiği sorgulanmıştır. Râvi kimliğine ait bilgilerin temeli oluşturulduktan sonra cem-tefrîkin ne olduğu, nasıl bir süreçten geçerek meydana geldiği üzerinde durulmuştur. Gerçekleşmesine etki eden sebepler detaylıca incelenmek suretiyle problemin esas kaynağı aranmaya çalışılmıştır. Ardından bu tür bir probleme çözüm olacak hususlar belirlenerek örnekler üstünde uygulanmıştır. Özellikle cem-tefrîke dair veriler işlenirken her zaman örnekler üzerinden gidilerek konunun karakterize edilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca cem-tefrîkin bulunabileceği birçok kaynak olduğu, ancak bunlar içerisinde hususî anlamda literatürü oluşturan dört eser olduğu beyan edilmiş ve kronolojik olarak tanıtılmıştır. Son olarak cem-tefrîkin diğer alanlara temas eden yönleri irdelenmiştir. Evvela hadis usûlü içerisindeki konumu tartışılmış, ardından cem-tefrîk konu olan veya sebep olan râvi/muhaddis, cerh-ta'dil kapsamında değerlendirilmiş ve nihayetinde oryantalistik çalışmaların cem-tefrîki değerlendirmeleri ve örneklendirmeleri incelenmiştir.