Edith Wharton?ın romanlarında bireysel istekler ve toplumsal öncelikler arasındaki ikilemin nedenleri

Edith Wharton'ın Masumiyet Çağı (The Age of Innocence) (1920) ve Keyif Evi (The House of Mirth) (1905) romanları İç Savaş sonrası ortaya çıkan Yaldızlı Çağı (1870'lerden 1900'e kadar) en belirgin yönleriyle anlattığı için bu çalışmada irdelenmiştir. Yaşamının büyük bölümünü Amerika dışında geçirmesine karşın, Wharton romanlarında, zengin sınıfın üstün olduğu, toplumsal kuralların öncelik olarak görüldüğü ve hatta bireylerin gerektiğinde bu kurallar için feda edilebildiği bir New York toplumunu betimlemektedir. Dönemin gelenekleri, toplumsal yaşamı, kadın - erkek ilişkileri, önyargıları ve idealleri ayrıntılı olarak sunulmaktadır. Wharton paranın egemen olduğu ve insanların varlıklarına göre kabul gördüğü veya kınandığı bir toplumu anlatmaktadır. Bu iki romanın aksine, Ethan Frome'da (1911) fakir bir aile ve onların küçük bir kasabada geçirdikleri yaşamları ele alınmaktadır.Wharton'ın kendisi de sıkıntılı bir yaşam yaşamıştır. İdeal bir Viktoryan kızı olarak yetiştirilen Wharton, ailesinde ve evliliğinde problemlerle karşılaşmıştır. Çoğu zaman içinde yaşadığı toplumsal çevrenin boğucu kurallarına uyum sağlamakta zorluk çekmiş ve ikilemlere sürüklenmiştir. Ailesi evlenmesini istemiş, fakat o yazar olmayı tercih etmiştir. Kocasının psikolojik rahatsızlıkları ve genç bir bayanla ilişkisi, boşanmalarına ve Wharton'ın sıkıntılı bir dönem geçirmesine yol açmıştır. Yazarın bu deneyimleri betimlediği karakterlere de yansımıştır : Masumiyet Çağı ve Keyif Evi'nde toplumsal kuralların bireyler üzerindeki etkisi oldukça fazla hissedilmektedir. Keyif Evi'nde ise tıpkı kendisi gibi evlenmek için yetiştirilmiş bir bayanın portresi çizilmektedir. Ethan Frome'da, Zeena hastalıklı bir bayandır ve kocasını maddi ve manevi sorunlara sürüklemektedir. Masumiyet Çağı ve Ethan Frome'un ortak bir diğer noktası ana erkek karakterlerin başka kadınlara âşık olmalarıdır.Farklı toplumlarda ve farklı koşullarda yaşamalarına karşın, karakterler ortak bir özelliğe sahiptirler: onların toplumsal öncelikleri yapmak istediklerinin önüne geçmekte ve onları bir ikileme sürüklemektedir. Öncelikleri ile yaşadıkları toplumsal çevre arasında denge kuramadıkları için, mutsuz yaşamlar sürmelerinin nedeni olan ikilemlerde sıkışıp kalırlar. Bu ikilemler, onları yol ayrımına getiren nedenler ile birlikte verilmektedir. Ayrıca, seçimlerinin yaşamlarını nasıl etkilediği üzerinde de durulmaktadır. Her karakter bu süreçten farklı biçimlerde etkilenir:Masumiyet Çağı'nın başında, Newland Archer tüm özellikleriyle topluma uygun olan May Welland ile evlenmek üzeredir, ama Archer eşinin Avrupa'dan yeni dönen kuzeni Kontes Ellen Olenska'ya âşık olur. Ya May ile evlenip toplumsal konumunu koruyacak ya da kontesle birlikte uzaklara gidip yaşadığı toplumdan dışlanacaktır. Newland, May ile evliliği tercih eder ve kontese olan sevgisini uzun yıllar boyunca içinde taşır. Keyif Evi'nde Lily Bart toplumda statü sahibi olmak amacıyla zengin bir eş arayışı içinde olan bir karakterdir. Diğer yandan, orta halli bir avukat olan Selden'ı sevmektedir. Selden ona istediği zengin yaşamı sunamayacağı için, kendini Selden'dan uzak tutar. Yapıtın sonunda, her iki isteğine de ? zenginlik ve Selden ? ulaşamaz ve kasıtlı olmasa da kendi ölümüne neden olur. Ethan Frome'da, Ethan kendisini hem maddi hem de tinsel yönden yıpratan hastalık hastası eşi Zeena ile bir yaşam sürmektedir. Bir gün, eşinin kuzeni olan Mattie adında genç ve güzel bir kız, eşi ve işlerle ilgilenmek üzere çiftliğe alınır. Ethan, Mattie'ye âşık olur ve aşkının da karşılıklı olduğunu öğrenir. Ne var ki, kıskanç Zeena aşklarını fark eder ve Mattie'yi evden göndermek ister. Ayrı kalmaya dayanamayacak olan âşıklar intihar etmeye karar verirler. Son anda Ethan karısının yaşadıkları zor koşulların üstesinden tek başına gelemeyeceğini düşünür, çünkü değirmenleri ve çiftlikleri ipoteklidir. Aynı zamanda geçinmelerine yetecek kadar paraları da yoktur. Bu nedenle, Ethan intihardan vazgeçer ve her ikisini de sakat ve Zeena'ya muhtaç bırakan kazayı yaparlar.Karakterleri ikileme sürükleyen diğer bir neden ise Viktoryan ahlak sistemidir. Masumiyet Çağı'nda Ellen ile kocasının arasındaki aşkı fark eden May, onu kocasından uzak tutmak için, Ellen'a hamile olduğunu söyler ve Ellen sonunda şehri terk eder. Çocuğu olacağını öğrenen Archer, May'i terk etmez ve May, kocasını üzüntü içinde bırakmasına rağmen, onu geri kazanır. Keyif Evi'nde Bertha Dorset, kocasıyla flört ettiği dedikosunu çıkararak Lily'nin zengin sınıftan ve aile çevresinden dışlanmasına neden olur. Daha sonra, metres olarak adlandırılmamak için, Lily üyesi olmayı çok istediği zengin sınıftan uzak durur ve fakir bir yaşam sürmeye başlar. Ethan Frome'da, Ethan'ın ölümün eşiğinde bile karısını düşünmesi ahlaki açıdan da ele alınabilir.Anahtar Kelimeler : Wharton, İkilem, Kişisel İstekler, Toplumsal Öncelikler