Refîk-i Tarîk (Abdurrahîm Rahmî-i Erzurûmî) [İnceleme-metin-sözlük]

İslâmiyet'in etkisiyle ortaya çıkan tasavvufî metinler, din ve tasavvuf bilgisinin edebiyat aracılığıyla öğretimine katkı sağlamıştır. Yüzyıllar boyunca neşredilen bu eserlerin birçoğu eserin yazıldığı yüzyılın alfabe bilgisine, yazıldığı dilin inceliklerine ve söz hazinesine sahip olmayan okuyucuların faydalanabilmesi adına farklı dillere tercüme edilmiştir. Şeyh Kâsım Hânî'nin Halvetiyye tarikatının esaslarını anlatan Seyr u Sulûk ilâ-Meliki'l-Mulûk adlı Arapça risâlesinin ve Ebû Saîd Hâdimî'nin Nakşibendiyye tarikatının şartlarını ve mahiyetini anlatan er-Risâletu'n-Nakşibendiyye eserinin Nakşibendiyye tarikatının mahiyetinin anlatıldığı bölümün Abdurrahîm Rahmî-i Erzurumî tarafından Türkçeye Refîk-i Tarîk adıyla yapılan tercümesi de bu eserlerden biridir. Çalışmanın konusunu; Seyr u Sulûk ilâ-Meliki'l-Mulûk adlı tasavvuf risâlesinin müellifi Şeyh Kâsım Hânî'nin, er-Risâletu'n-Nakşibendiyye eserinin müellifi Ebû Saîd Hâdimî'nin ve bu eserlerin Türkçeye tercümesi olan Refîk-i Tarîk'in mütercimi Abdurrahîm Rahmî-i Erzurumî'nin hayatı hakkındaki bilgiler, Abdurrahîm Rahmî'nin ulaşılan eserlerinin tanıtımı, Refîk-i Tarîk'in ulaşılan nüshalarının tavsîfi, eserin imlâ hususiyetleri ve muhteva bakımından incelenmesi, eserin çeviri yazılı metni ve esere ait sözlük çalışması oluşturmaktadır. Çalışmanın temel amacı ise Osmanlı Türkçesi ile yazılan bu eseri, Latin asıllı Türk alfabesine aktararak eseri Türk ilim âleminin ve kamuoyunun istifadesine sunmaktır. Beş bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, Şeyh Kâsım Hânî'nin, Ebû Saîd Hâdimî'nin, Abdurrahîm Rahmî-i Erzurumî'nin hayatı ve Abdurrahîm Rahmî'nin eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölüm; Abdurrahîm Rahmî'nin Refîk-i Tarîk'i yazma sürecini, Refîk-i Tarîk'in Türk ve dünya kütüphanelerinde tespit edilen altı adet el yazması nüshasının tanıtımını, bu nüshaların soyağacını, eserin imlâ hususiyetleri, seci ve muhteva bakımından incelemesini içerir. Üçüncü bölümde, Refîk-i Tarîk'in çeviri yazılı metni mevcuttur. Dördüncü bölümde Refîk-i Tarîk'e ait sözlük çalışması ve son bölümde sonuç başlığı yer almaktadır. Refîk-i Tarîk üzerinde yapılan çalışmalar neticesinde eser çeviri yazı yöntemiyle Latin asıllı Türk alfabesine aktarılarak eserin okunması kolaylaştırılmış ve eser üzerine yapılacak yeni çalışmaların zemini hazırlanmıştır.