Erken dönem uyumsuz şemalar, annelik algısı, duygu düzenleme becerileri ve psikolojik sıkıntılar arasındaki ilişki

Pek çok çalışma erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan annelik biçimleri ve psikolojik sıkıntıların arasındaki ilişkiyi Young'ın şema teorisi bağlamında incelemesine rağmen, duygu düzenleme becerilerinde yaşanan zorlukların etkisini bu bağlamda inceleyen az sayıda çalışma vardır. Bu nedenle bu çalışmanın amacı; (1) demografik değişkenlerin şema alanları, algılanan annelik biçimleri, duygu düzenleme becerilerinde yaşanan zorluklar ve psikolojik sıkıntılar üzerindeki etkisini incelemek; (2) şema alanları, algılanan annelik biçimleri, duygu düzenleme güçlükleri ve psikopatoloji arasındaki ilişkileri değerlendirmek; (3) şema alanları, duygu düzenlemede yaşanan zorluklar ve psikolojik sıkıntıların bağımsız yordayıcılarını belirlemektir. Araştırma örneklemi çoğunun üniversite öğrencisi olduğu 372 Türk genç yetişkinden oluşmaktadır. Katılımcılar Young Şema Ölçeği, Young Ebevenylik Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri'ni içeren ölçek setini doldurmuşlardır. Demografik değişkenlerin etkisini incelemek için yapılan analizlerin sonuçları bir takım anlamlı ilişkiler dizisi göstermiştir. Buna göre, kadınlar Kopukluk şema alanında erkeklerden daha düşük puanlar alırken; erkekler duygu düzenlemede yaşanan güçlükler arasında olan Açıklık alt ölçeğinden kadınlara göre daha düşük puan almıştır. Yapılan korelasyon analizi, ölçümlenen değişkenler arasında bir çok anlamlı ilişki bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca, şema alanlarının, duygu düzenlemede yaşanan zorlukların ve psikolojik sıkıntıların yordayıcılarını belirlemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır. Sonuçlar, olumsuz annelik biçimlerinin tüm şema alanlarını pozitif yönde yordadığını göstermiştir. Bunun yanı sıra, Zedenlenmiş Otonomi şema alanının duygu düzenlemede yaşanan zorlukları pozitif yönde yordadığı; Kopukluk, Zedenlenmiş Sınırlar ve Diğeri Yönelimlilik şema alanlarının duygu düzenleme becerilerinde yaşanan zorlukları negatif yönde yordadığı belirlenmiştir. Son olarak, psikolojik sıkıntıların anlamlı yordayıcıları olarak olumsuz annelik biçimleri, Zedenlenmiş Sınırlar, Kopukluk ve Zedenlenmiş Otonomi şema alanları bulunmuş, duygu düzenlemede yaşanan zorlukların etkisi belirlenmemiştir. Araştırmanın sonuçları, potansiyel sınırlılıkları ve gelecek araştırmalar için önemi çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Erken dönem uyumsuz şemalar, algılanan annelik biçimleri, duygu düzenleme becerileri, psikolojik sıkıntılar