Parlamentonun gözetim fonksiyonu bağlamında parlamento ve yüksek denetim kurumları arasındaki ilişkiler: Birleşik Krallık, Fransa ve Türkiye'nin karşılaştırmalı analizi

Demokratik yönetim sistemlerinde yetkinin meşru kaynağı olan halkın iradesi, parlamentolar tarafından temsil edilmektedir. Parlamentoların varlık sebebi bütçe hakkına dayanmaktadır. Bütçe hakkı gereğince, vatandaşlardan toplanacak gelirin hangi amaçlar doğrultusunda kullanılacağının önceden parlamentonun onayına sunulması, alınan yetki çerçevesinde kamu kaynaklarının belirlenen sınır ve kurallar dâhilinde harcanıp harcanmadığının parlamento tarafından gözetimi gerekmektedir. Bu bağlamda, yasama erki tarafından yürütme erkinin denetlenmesi, denge ve denetim mekanizmasının işletilebilmesi ve kuvvetler ayrılığı ilkesinin tesisi açısından son derece önemlidir. Çağdaş yönetim anlayışı kapsamında hesap verebilirlik, mali saydamlık, yönetişim, etkinlik ve stratejik vizyon gibi temel ilkeler, kamu mali yönetim sistemi ve parlamentoların gözetim fonksiyonunun etkinliğinin sağlanmasına dayanak teşkil etmektedir. Parlamentolar gözetim fonksiyonunu yerine getirirken parlamentolar adına uzman ve bağımsız kurumlar olan yüksek denetim kurumlarından da destek almaktadırlar. Yüksek denetim kurumları, hazırladıkları denetim raporları yoluyla parlamentolara yürütme tarafından kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin güvence ve bilgi sağlamaktadır. Dolayısıyla parlamentolar ve yüksek denetim kurumları, yürütmenin hesap verebilirliğinin sağlanması bakımından kritik role ve öneme sahip kurumlardır. Bu çalışmanın temel amacı, parlamentonun gözetim fonksiyonu bağlamında parlamento ile yüksek denetim kurumları arasındaki ilişkileri ülke örnekleri ışığında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu kapsamda, parlamento ve yüksek denetim kurumları arasındaki ilişkilerde model olarak kabul edilen Birleşik Krallık ve Fransa örneklerinin değerlendirilmesi, Türkiye ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmesi ve Türkiye'nin durumunun ortaya konulması amaçlanmaktadır. Çalışmadan elde edilen bulgular çerçevesinde, TBMM ile Sayıştay arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi ve yürütmeye tahsis edilen kamu kaynaklarının TBMM tarafından gözetiminde etkinliğin artırılmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.