Proaktif kişilik, güçlendirme ve proaktif işyeri davranışı arasındaki ilişki

Rekabet üstünlüğü sağlayabilmenin yollarından biri de eylem yönelimli çalışanlara sahip olmaktır. Proaktif kişilik, çalışanların işleri ele alma ve inisitiyafini kullanma eğilimiyle ilişkilendirilmiş bir kişilik özelliği olarak tanımlanır. Türk yöneticiler tarafından inanılan, çalışanlarının proaktif olmadığına dair geniş bir kanı vardır. Proaktif kişilik ve güçlendirme, proaktif davranışları açıkladığı düşünülen iki önemli kavram olarak öne çıkmıştır. Kavramsal ve kuramsal kesişme olmasına rağmen, birbirlerine etkisini ve aralarındaki ilişkiyi netleştirmek için, proaktif kişilik ve ortam şartlarını entegre etme girişimlerinin az da olsa örnekleri bulunmaktadır. Bu çalışma, güçlendirmenin proaktif kişilik ve proaktif işyeri davranışları arasındaki ilişkideki rolünü, iş tasarımı kuramları bağlamında incelemektedir. Literatür taramasında bulunan araştırmalardan esinlenerek oluşturulan varsayımlara göre şu hipotezler kurulmuştur: (1) Yapısal güçlendirme, proaktif kişilik ve proaktif işyeri davranışları arasındaki ilişkiye kısmen aracılık eder. ( partially mediate) (2) Psikolojik Güçlendirme, proaktif kişilik ve proaktif işyeri davranışları arasındaki ilişkiye kısmen aracılık eder. ( partially mediate) (3) Psikolojik güçlendirme, yapısal güçlendirme ve proaktif işyeri davranışları arasındaki ilişkiye kısmen aracılık eder ( partially mediate ) (4) Yapısal ve psikolojik güçlendirme arasında kuvvetli bir ilişki vardır. Kesitsel tipte bir anket çalışması yaparak İstanbul'da farklı işyerlerinde çalışan 323 kişiden veri toplandı. Değişkenleri ölçmek için 4 faklı ölçek kullanıldı. Bunlar: proaktif kişilik ölçmek için Proaktif Kişilik Ölçeği ( Proactive Personality Scale-PPS), yapısal güçlendirme ölçmek için İş Koşulları Güçlendirme Anketi ( Condirions of Work Empowerment Questionnaire-II, CWEQ-II), psikolojik güçlendirmeyi ölçmek için Psikolojik Güçlendirme Ölçeği ( Psychological Empowerment Scale). Bağımlı değişken proaktif işyeri davranışlarını ölçmek için Proaktif İşyeri Davranışları Ölçeği geliştirildi. Açımlayıcı faktör analizi, iç tutuarlılık analizi, korelasyon ve regresyon analizleri SPSS 20 kullanılarak yapılmış olup, hipotezler Baron ve Kenny'nin (1986) önerdiği aracılık analiz yöntemi kullanılarak test edildi. Sonuç olarak dört hipotez de desteklenmiştir. Diğer bulgulardan bazıları şöyle: bu araştırmaya katılan çalışanlar yüksek seviyede proaktif kişilik sahibi olsalar bile yüksek oranda proaktif işyeri davranışları sergilememektedirler. Proaktif kişiliğin, düşük güçlendirmeyi telafi ettiğine dair bir veri olmamasına rağmen hem yapısal hem de psikolojik güçlendirmenin düşük proaktif kişiliği telafi ettiğine dair veri elde edilmiştir.