Süleymaniye yakın kuzeyindeki üst kretase yaşlı derin deniz türbiditlerinin hazne kaya özellikleri (Kuzey Irak

Bu çalışmada Süleymaniye ilinin (Kuzey Irak) kuzeybatısında yüzeyleme veren Geç Kretase yaşlı Tanjero Formasyonu'na ait düşük yoğunluklu türbidit kumtaşlarının rezervuar özellikleri, arazi ve laboratuvar çalışmalarıyla incelenmiştir. Bu kapsamda kalınlıkları120-190 m arasında değişen yedi adet stratigrafik kesit ölçülmüş, bu kesitlerden rezervuar araştırması için 44 kayaç örneği alınmıştır. Bu örnekler ince kesit petrografi araştırması ile porozite ve permeabilite testlerinde kullanılmıştır. Ölçülü stratigrafik kesitlerden yedi ayrı litofasiyes grubu ve bunlara bağlı 48 alt fasiyes ortaya çıkarılmıştır. Tane boyuna göre yapılan sınıflamada kaba taneli kumtaşı tabakası (KTKT: Dört adet alt fasiyes içerir), orta taneli kumtaşı tabakası (OTKT: Oniki alt fasiyes içerir), ince taneli kumtaşı tabakası (İTKT: Onsekiz alt fasiyes içerir), çok ince taneli kumtaşı tabakası (ÇİTKT: İki alt fasiye içerir), şeyl ve silt boyutundaki türbidit tabakası (ŞSTT: Beş alt fasiyes içerir), ince taneli ve ince tabakalı türbiditler (İTT: Dört alt fasiyes içerir), orta taneli ince tabakalı türbiditler (OTİTT: Üç alt fasiyes içerir). Ana fasiyes gruplarının alt fasiyesleri içerdikleri sedimanter yapılara göre ayırtlanmıştır. Bütün gruplar Bouma istifinin farklı bölümlerini içeren düşük yoğunluklu türbiditlerden oluşmaktadır. Bu fasiyesler depolanma ortamı olarak dış yelpazenin orta kısımları ile lob kenarı ve lob dış kenarını temsil etmektedirler. Petrografik analizler sonucunda bu kumtaşlarının kalklitit (litarenit) olduğu ve çok ince ve orta taneli çört, silttaşı, çamurtaşı, radyolaryalı çört, radyolaryalı çamurtaşı gibi taşınmış sedimanter kayaç paçalarından oluştuğu ve yarı köşeli-köşeli, zayıf ve orta derecede boylanmış, kısa mesafeden taşınmış ve yarı olgunluk evresini temsil eden özelliklere sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Uzun tane kontağı ile konkavo konveks ve süturlu tane kontak türleri ve yüksek kontak indeksi (4.7), orta-yüksek paketlenme, orta derecede kompaklaşma gibi özellikler bu kumtaşlarının düşük rezervuar kalitesine sahip olduğunun göstergeleridir. Petrografik analizlerden elde edilen veriler ışığında ortaya çıkan "litik döngü kategorisi" bu türbiditler için tespit edilen ve Alt Kretase yaşlı Kulkula Formasyonu'nu içeren, tamamen sedimanter kayaçlardan meydana gelmiş bir kaynak alanı (provenans) temsil etmektedir. V İnceleme alanındaki kumtaşlarının porozitesi %5.51 ile %11.59 arasında değişmekte olup %7.11 ortalamaya sahiptir. Bu ortalama hazne kayaç açısından oldukça düşüktür. Permeabilite değerleri ise 10.71 ile 2315.65 milidarcy arasında ve 866.35 milidarcy gibi yüksek bir ortalamaya sahiptir. Ortalama olarak %99.621 oranında tanelerinin taşınmış sedimanter kayaç parçalarından olması ve bunların içerisinde karbonat kayaç parçalarının yüksek oranlarda olması ayrıca kalsit minerallerinin bulunması nedeniyle oluşan alterasyon ve yeniden kristallenme ile kalsit oluşumu poroziteyi düşürerek bu kumtaşlarının rezervuar kalitesini oldukça olumsuz yönde etkilemiştir. Geriye kalan boşlukların katı bitum tarafından doldurulmuş olması (oranı ince kesit örneklerinde %1-%15 arasında değişmektedir), petrografik özelliklerine dayanılarak hesaplanan % 30 oranındaki ilksel poroziteyi % 7.11'e düşürmüştür. Bu bulgulara göre Süleymaniye kuzeybatısında yüzeyleme veren Tanjero Formasyonu'na ait kumtaşlarının düşük porozite ve çok iyi permeabilite özelliklerine sahip olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar kelimeler: Tanjero Formasyonu, türbidit kumtaşları, rezervuar özellikleri, kuzeybatı Süleymaniye, Kuzey Irak