Resimli çocuk kitaplarının zorbalık olgusu açısından doküman analizi ile incelenmesi

Bu araştırmada, resimli çocuk kitaplarında okul zorbalığının nasıl işlendiğinin çok yönlü olarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın temel veri kaynağı okul zorbalığının çok yönlü olarak incelendiği resimli çocuk kitapları olduğu için araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi deseniyle yürütülmüştür. Bu doğrultuda 50 resimli çocuk kitabı incelenmiştir. Araştırma verileri, zorbalık alan yazın taraması sonucunda araştırmacı tarafından geliştirilen kontrol listesi ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi, kontrol listesinde yer alan maddelerin eserlerde tekrarlanma sayısının belirlenmesiyle yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre incelenen eserlerin tamamında zorbalıkla ilgili bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre incelenen eserlerde, zorbalığın tanımını çağrıştıran ifadelere en sıklıkla bir eserde (E26) yer verildiği, zorbalık türlerinden en sıklıkla sözel zorbalığın (%50.6) işlendiği, bunu ikinci sırada fiziksel zorbalığın (%25.9) izlediği, cinsiyet açısından zorbalık yapanların sekiz eserde erkekler olduğu, yedi eserde ise kızlar olduğu, zorbalık eylemlerine maruz kalan bireylerin cinsiyetinin ise eserlerin dokuzunda erkekler, yedisinde ise kızlar olduğu, zorbalık eylemlerinde bulunan bireylerin özelliklerinin en sıklıkla empati kurmama olduğu (33 eser) , zorbalığa maruz kalan bireylerin özelliklerinin en sıklıkla fiziksel olarak zayıf/güçsüz olduğu, zorbalık eylemlerinin en fazla okul bahçesinde meydana geldiği, zorbalık eylemlerine maruz kalan bireylerin en sıklıkla zorbaya sözel olarak tepki gösterdiği, zorbalık eylemlerine maruz kalan bireylerin, zorbalıktan kurtulmak için en fazla özgüvenli olma sratejisini kullandıkları, mağdurların zorbalığa uğradığını en fazla anne-babalarıyla paylaştıkları ve zorbalık eylemlerine tanık olan seyircilerin en fazla sessiz kalmayı tercih ettikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak çocukların eserlerle erken yaşlardan itibaren buluşmasıyla hem zorbalığa yönelik bir farkındalık kazandırılması hem de bu yolla zorbalıkta seyirci kalınmamasının zorbalığa uğrayan çocuk açısından öneminin anlaşılması sağlanabilir. Anahtar Sözcükler: Doküman analizi, resimli çocuk kitapları, zorbalık