Retreatmentta rezidüel dolgu materyallerinin uzaklaştırılmasında kullanılan farklı irrigasyon aktivasyon yöntemlerinin bağlanma dayanımına etkisi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, retreatment (RT) sırasında rezidüel kök kanal dolum materyallerini uzaklaştırmak için kullanılan standart iğne irrigasyonu (Sİİ), sonik (EDDY), pasif ultrasonik (PUİ), foton kaynaklı fotoakustik akım (PIPS) ve şok dalgası ile geliştirilmiş emisyon fotoakustik akım (SWEEPS) irrigasyon aktivasyon yöntemlerinin, kök kanal dolum maddesi ile radiküler dentinin bağlanma dayanımına etkisini karşılaştırmaktır. Yöntem: Bu çalışmada toplamda 80 adet tek kök ve tek kanala sahip insan maksiller kesici dişi kullanıldı. Dişlerin kronları, kök uzunlukları 18 ± 0,1 mm olacak şekilde uzaklaştırıldı. Kök kanalları ProTaper Next (Dentsply Maillefer, Ballaigues, İsviçre) eğe sistemi ve endomotor (VDW, Münih, Almanya) kullanılarak X3'e kadar preparasyon yapıldı. Kök kanalları TotalFill BC Sealer HiFlow (FKG Dentaire, La Chaux-de-Fonds, İsviçre) kök kanal dolgu patı ve uygun güta-perka kullanılarak, tek kon tekniği ile dolduruldu. RT işleminde ProTaper Universal Retreatment (Dentsply Maillefer, Ballaigues, İsviçre) eğe sistemi ve endomotor (VDW) ile kök kanal dolgusu uzaklaştırıldı. Ek olarak kök kanallarında X4 nolu eğe kullanılarak preparasyon yapıldı. Ardından örnekler final irrigasyon aktivasyon yöntemlerine göre 5 gruba ayrıldı (n=16); Sİİ irrigasyonu, EDDY, PUİ, PIPS ve SWEEPS. Tüm gruplarda aktivasyon işlemi, 1 mL irrigasyon solüsyonunun 30 sn boyunca 3 aktivasyon döngüsü şeklinde uygulanması ile gerçekleştirildi. Aktivasyon işlemlerinin ardından, kök kanalları aynı malzemeler ve teknik ile yeniden dolduruldu. Kök kanal dolgu patının tamamen sertleşmesi amacıyla dişler 37 °C'de 14 gün boyunca bekletildi. Daha sonra köklerden koronal, orta ve apikal bölgeleri temsil etmek üzere 1,5 ± 0,1 mm kalınlığında kesitler alındı. Elde edilen kesitlere evrensel test cihazı (AGS-X, Shimadzu Corp., Kyoto, Japonya) kullanılarak, 1 mm/dk hızda push-out testi uygulandı ve cihazda ölçülen Newton değerleri MPa'ya dönüştürülerek istatistiksel analiz yapıldı. Elde edilen verilerin normalliği Shapiro-Wilk testi ile değerlendirildi ve normalliğin sağlanamaması nedeniyle grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalar için Kruskal-Wallis testi uygulandı. Anlamlı farklılık tespit edilen durumlarda, hangi gruplar veya kesitler arasında fark olduğunu belirlemek için Mann-Whitney U testi uygulandı. Bulgular: Mevcut çalışmada koronal kesitte SWEEPS'te kök kanal dolgu materyalinin radiküler dentine bağlanma dayanımı EDDY, Sİİ ve PUİ'ye kıyasla istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek bulundu (P<0,05). Koronal kesit için diğer gruplar arasında bağlanma dayanımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Orta ve apikal kesitlerde gruplar arasında kök kanal dolgu materyalinin radiküler dentine bağlanma dayanımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Grup içi yapılan değerlendirmede ise SWEEPS'te koronal kesitte, orta ve apikal kesitlere kıyasla radiküler dentine bağlanma dayanımı istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulundu (P<0,05). Sİİ, PUİ, EDDY ve PIPS'ta kök kanal dolgu materyalinin radiküler dentine bağlanma dayanımı açısından koronal, orta ve apikal kesitler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Özellikle SWEEPS yönteminin koronal kesitte diğer yöntemlere göre anlamlı düzeyde daha yüksek bağlanma dayanımı sağladığını ortaya koymuştur. Orta ve apikal kesitlerde ise gruplar arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. En sık karşılaşılan başarısızlık tipi koheziv kırıklar olup, SWEEPS'te bu başarısızlık tipinin koronal bölgede daha belirgin olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, irrigasyon aktivasyon yöntemlerinin özellikle koronal düzeyde bağlanma dayanımını etkilediğini ve SWEEPS'in bu açıdan avantaj sağlayabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Cerrahi olmayan retreatment, irrigasyon aktivasyon yöntemleri, push-out bağlanma dayanımı sonik aktivasyon, fotoakustik akımlanma, kalsiyum-silikat içerikli pat