İplik boya proseslerinde atik suyun yeniden kullanılması

Su tüketiminin yüksek olduğu tekstil boya endüstrisinde, atık suyun uygun geri kazanım yöntemleriyle arıtılarak yeni boyamalarda kullanılması ve böylece karbon ayak izi ve su ayak izinin azaltılması hedeflenmektedir. Ülkemizde tekstil boya sanayi çok geniş bir alana yayılmaktadır ve su tüketimi fazladır. Bu nedenle, belirli iplik türleri için atık suyun yeniden kullanılması, su tüketimini önemli ölçüde azaltacaktır. Tekstil boyahanelerinde ürünlerin boyanması, boyama prosesine göre 3-15 banyodan oluşabilmekte ve bu banyoların tamamında temiz su kullanılmaktadır. Dolayısıyla her aşamada atık su oluşmaktadır. Bu atık sular, tekrar kullanılmamak üzere atık su havuzuna gönderilmektedir. Viskon, pamuk, akrilik, polyester ve naylon gibi boya prosesleri incelendiğinde farklı sayıda banyolar ile boyanmaktadır. Ayrıca verilen boyarmaddelerin boya oranları da birbirinden farklıdır. Örneğin; akriliğin boyanması sonucu banyoda kalan su incelendiğinde berrak bir su görülürken viskon/pamuk için durum tam tersidir. Bu aşamada, her boya prosesinde oluşan atık su numuneleri uygun yöntemlerle analiz edilebilir ve belirli iplik türlerinin boyanmasında tekrar kullanılabilir. Atık suyun içeriğine göre arıtma prosesleri uygulanarak British Textile Technology Group ve Goodman and Porter tekstil atık suları geri kullanım kriterlerine getirilmesi ya da maksimum seviyede arıtılabilmiş olan atık suyun boyama veya boya sonrası yıkama banyolarında %100'e yakın performans ile boyama prosesine entegre edilmesi gerçekleştirilebilir. Dünyadaki temiz su kaynağının %20'sinin tekstil endüstrisinde kullanıldığı ve bir kilogram tekstil ürünü üretmek için 100 litreye kadar su gerektiği düşünülmekte olup, bu doğrultuda tekstil boyahanelerindeki yüksek su tüketiminin azaltılması için çevre dostu yöntemlerin uygulanmasıyla atık suların tekrar kullanımı hedeflenerek, tekstil boyahanesinde kullanılan günlük su tüketiminin minimuma indirilmesi amaçlanmaktadır. Bu tez yazısında, diğer elyaf türlerine oranla nispeten daha kolay boyanabilen akrilik (katyonik boyama) ve pamuk (reaktif boyama) üzerinde araştırmalar yapılmıştır. Günde 100 ton su tüketimi olan bir tesis için suyun %30'unun geri dönüşüm havuzuna deşarj edilmesi ve deşarj edilen suyun tamamının tekrar boyamalarda kullanılması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Tekstil Boyama, Atık Su, Geri Kazanım, Karbon Ayakizi