Şeyh Ubeydullah isyanı (1880-1881): Milliyetçi bir hareketin enstrümentalist bir çalışması

19. yüzyılın sonlarında, 1880-1881 yılları arasında Nakşibendi tarikatı lideri Şeyh Ubeydullah, İran ve Osmanlı Devleti'nin sınır bölgelerindeki şehir ve köylere saldırarak Kaçar İmparatorluğu'nun Azerbaycan eyaletinde çok sayıda cinayet ve yağma yapılmasına neden oldu. Bu isyanın başlamasının nedeni Şeyh'in kişisel çıkarlarının tehlikeye girmesiydi. Şeyh, aslında Kaçar şahının babasına bir hediyesi olan birkaç köye sahip olma hakkını kaybetti. Devamında Berlin Antlaşması'nın imzalanması ve Şeyh'in iddia ettiği topraklarda bir Ermeni devleti kurma korkusu da bu nedenle eklenmiştir. Şeyh'in gücünü ve zenginliğini korumak için destekçilere ve takipçilere ihtiyacı vardı. Etnik ve dini semboller yaratıp mevcut sembolleri çarpıtarak halkı kışkırttı ve taraftarlarını harekete geçirdi. Dolayısıyla Şeyh'in bir elit olarak etnik semboller yaratarak ve bunları istismar ederek Kürt aşiret reislerini ve vatandaşlarını yanında getirebildiği ve Kürt milliyetçiliği adı altında kendi çıkarlarını korumaya çalıştığı söylenebilir. Bu tezde tümevarımsal yaklaşımla anlatı analizi yöntemi kullanılmıştır. Hareketin tarihsel incelemesinde daha çok birinci elden kaynaklardan ve devlet arşivlerinden yararlanılmaya çalışıldı. Anahtar Kelimeler: Şeyh Ubeydullah, Osmanlı, Kaçar, İran