Rezene (Foeniculum vulgare) bitkisinin uçucu yağ ve fenolik bileşenlerinin belirlenmesi; antioksidan ve antimikrobiyal aktivitelerinin incelenmesi

Rezene (Foeniculum vulgare) dünyada eski çağlardan beri geleneksel tıpta sıklıkla kullanılmaktadır. Ülkemizde de ekonomik değeri olan ve tarımı yapılan tıbbi ve aromatik bitkilerdendir. Bu çalışmada Foeniculum vulgare bitki meyvesinin antioksidan içeriği, DPPH● radikali temizleme aktivitesi, Toplam flavonoid, CUPRAC (Cu+2 İndirgeyici Antioksidan Kapasite), Toplam Polifenol ve FRAP (Fe+3 İndirgeme Antioksidan Gücü) yöntemleriyle belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, toplam fenolik ve flavonoid madde miktarları 1,15±0,94 mgGAE/100g numune, 0,54±0,00 mg Kuersetin/g numune olarak ölçülmüştür. Antioksidan aktiviteleri ise FRAP için, 0,01±0,00 μmol FeSO4.7H2O/g numune, CUPRAC için 0,08±0,00 mmol TEAC/g numune ve DPPH● için IC50=4,68 mg/mL olarak bulunmuştur. Antimikrobiyal aktivite için ise Minimum inhibisyon konsantrasyon (MİK) yöntemi kullanılmıştır. Foeniculum vulgare bitkisinin, Proteus vulgaris NRRL B-123 ve Gordonia rubripertincta bakterilerine 2000 µg/mL değeriyle antibakteriyel aktivite sergilediği, Candida glabrata ATCC 2001 ve Candida krusei ATCC 6258 karşı ise 250 µg/mL değeriyle antifungal aktivite gösterdiği bulunmuştur. Foeniculum vulgare bitkisinin uçucu yağ bileşenleri SPME ve GC/MS teknikleri kullanılarak aydınlatılmış analizler sonucunda bitki için 34 adet bileşen tanımlanmıştır. Bu bileşenler arasında, birer ester olan Pentadecanolide (%44.29), Isobutyl angelate (%10.01), eter olan (Z)-Anethole (%5.84) ve yağ asidi olan Palmitic acid (%5.80) bileşikler arasında en yüksek oranda olduklarından Foeniculum vulgare bitkisinin ana bileşenleri olarak tanımlanmıştır. Foeniculum vulgare'nin HPLC-UV yöntemi ile fenolik bileşen tayini için 15 adet standart kullanılmıştır. Analiz sonucunda Foeniculum vulgare bitkisinde sadece %0,7 (92 ppm) miktarında klorojenik asit fenolik bileşiğinin bulunduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Rezene, Foeniculum vulgare, Antioksidan, Antimikrobiyal, Uçucu yağ, SPME, GC-MS, Fenolik bileşen, HPLC-UV