Riskli sağlık davranışlarının ve uyku problemlerinin akran zorbalığını açıklayıcı rolleri

Bu araştırmada, akran zorbalığı yapma ve akran zorbalığına maruz kalma deneyimlerinin sağlık davranışları (riskli sağlık davranışları ve uyku sorunları) tarafından nasıl açıklandığı incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, Mardin'in resmi ve özel liselerinde öğrenim gören 325 lise öğrencisi (164'ü kız, 161'i erkek) bu araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Olweus Öğrenciler için Akran Zorbalığı Anketi, Riskli Sağlık Davranışları Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi ve Kişisel Bilgi Formu kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizi, Pearson korelasyon analizi, ANOVA ve çoklu regresyon analizi ile yapılmıştır. Analiz sonuçları, erkek öğrencilerin kız öğrencilere kıyasla akran zorbalığına daha fazla maruz kaldıklarını, daha fazla akran zorbalığı yaptıklarını ve daha fazla fiziksel sağlık sorunları yaşadıklarını göstermiştir. Bu araştırmanın sonuçlarında, 9. sınıf öğrencileri ile 12. sınıf öğrencileri arasında beslenme sorunları davranışlarında istatistiksel olarak anlamlı olmasa da belirgin bir fark olduğunu, sınıf kademesi arttıkça öğrenciler arasında daha fazla beslenme sorunu yaşandığı görülmüştür. Çoklu regresyon analizinin bulguları fiziksel sağlık sorunları, beslenme sorunları ve uyku sorunlarının akran zorbalığına maruz kalmayı yordadığını ortaya koymuştur. Akran zorbalığı yapmayı ise sadece uyku sorunlarının yordadığı bulunmuştur. Bu araştırmanın bulguları, akran zorbalığının lise öğrencileri için önemli bir sorun olduğunu ve akran zorbalığının lise öğrencilerinin sağlıklarını olumsuz etkilediğini göstermiştir. Bu araştırmanın bulguları okul psikolojik danışmanlarına, ebeveynlere ve okul idarecilerine akran zorbalığının sadece psikolojik etkilere yol açmadığını, akran zorbalığının fiziksel sağlık sorunları, beslenme sorunları ve uyku sorunları ile de ilişkili olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Akran zorbalığı, riskli sağlık davranışları, uyku sorunları, beslenme sorunları, lise öğrencileri