Selahaddin Projesi'nde kaya dolgu yapımı ve uzun sureli stabilite kontrolü

Bu tez çalışması kaya dolgunun kuramsal geçmişi ve Salahaddin dağı geçişi yolunda gerçekleştirilen dolgu tasarımının yapımını içermektedir. Kireçtaşı dolgusunun diğer kaya dolgularına üstünlüğü kireçtaşının ana bileşeni olan kalsit (CaCO3) mineralinden kaynaklanmaktadır. Kalsit; nemli ortamlarda hareketli, ortamın kuruması sırasında boşluklarda çökelebilen ve mineral çimento olarak etki gösteren bir eriyebilen tuzdur. Bu çalışmaya konu olan kaya dolgu kireçtaşı içersine yerleştirilen tünel çıkış ağzının bitişiğinde olup hacmi tünel çıkış ağzı kazısından daha azdır. Ayrıca dolgunun beslenme havzası çıplak olup yüksek geçirimli kireçtaşından oluşurken akış aşağısı kesimi geçirimsiz killi tortul kaya biriminden oluşmaktadır. Bu nedenle kil çekirdekli özel kaya dolgu tasarımı yapılarak viyadüklü geçiş kaldırılmış ve dolu savaklı/altgeçitli bir yeraltısuyu besleme barajı elde edilmiştir. Kil çekirdekli dolgunun tamamlamasından sonra gelen ilk yağışlı dönemde dolgunun akış aşağısındaki derin kuyularda basınçlı su seviyesi 100 m dolaylarında yükselmiştir. Böylece proje 1 km uzunluğundaki viyadük yerine zamanla kayalaşan kireçtaşı dolgusu ve bir yeraltısuyu besleme barajı kazanmıştır. Proje alanında egemen olan değişik jeolojik koşullar tasarımcıyı kaya dolgu ve toprak dolguyu sınıflandırmak üzere yeni yaklaşımlar önermeye itmiştir. Her koşulda, aynı tür jeolojik kaynaktan alınan malzemeyle gerçekleştirilen kaya dolgu toprak dolguya göre daha üstündür. Kalkerli kaya kaynakları her zaman tercih edilebilir.