Lise terkinde bilişsel ve ​​motivasyonel faktörlerin rolü

Bu araştırmanın temel amacı okul terkinin yüksek olduğu 9. Sınıf öğrencilerinin, okul terki davranışının bilişsel ve motivasyonel nedenlerini incelemektir. Bu amaçla 9. Sınıfta okul terki yapmış kişilerle 9.sınıfa devam eden öğrenciler arasında motivasyonel faktörler (ergen gelecek beklentisi, zihniyet yapısı, akademik özyeterlik) ve bilişsel faktörler (üst biliş, akademik alanda arzuların ertelenmesi,) açısından anlamlı fark olup olmadığı ve bu faktörlerin okul terkini ne kadar yordadığı araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini İstanbul'da yaşayan ve 2020, 2021, 2022 yıllarında üç farklı okul türünden 9. Sınıfta okulu terketmiş 526 kişi ile İstanbul ilindeki üç farklı lisede okula devam eden 462 9. Sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmada veriler; "Ergen Gelecek Beklentisi Ölçeği," "Akademik Alanda Arzuların Ertelenmesi Ölçeği", "Akademik Özyeterlik Ölçeği", "Üstbiliş Ölçeği" ve "Zihniyet Yapısı (Mindset) Ölçeği" "Akademik Özyeterlik Ölçeği", "Üstbiliş Ölçeği" ve "Zihniyet Yapısı (Mindset) Ölçeği" ile elde edilmiştir. Verilerin analizi için, SPSS yazılımları aracılığıyla, Çok yönlü Varyans Analizi ve Lojistik Regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın temel sonuçları şu şekilde özetlenebilir: Yapılan lojistik regresyon analizi sonucunda modelde yer alan bağımsız değişkenlerin bağımsız değişkenlerin okul terkini %44,5'ini açıkladığı görülmüştür. Kurulan model %77,6 oranında başarı sağlamıştır. Ergen gelecek beklentilerinin okul terkine pozitif yönde etkisi olduğu (β=0,46), üstbilişin okul terkine pozitif yönde etkisi olduğu (β=0,775), akademik öz yeterliliğin okul terkine negatif yönde etkisi olduğu (β=-0,711) ve zihniyetin okul terkine negatif yönde etkisi olduğu (β=-0,905) belirlenmiştir. Anlamlı fark açısından ise, toplam puanların gelecek beklentisi ortalamaları incelendiğinde, okul terki yapmış kişilerin gelecek beklentilerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Üstbiliş ve akademik alanda arzuların ertelenmesi ortalamaları incelendiğinde, okul terki yapmış kişilerin ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmit olup fakat bu farkların anlamlı olmadıgı görülmüştür (p > 0,05). Toplam puanların akademik öz-yeterlik ve zihniyet yapısı ortalamaları incelendiğinde 9. sınıf öğrencilerinin akademik öz-yeterlik ve zihniyet ortalamalarının okulu terk etmiş kişilere göre daha yüksek ve bu farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p < 0,05).