Roma dönemi çukurovasında sıtma

Eğer İ.S. Dördüncü ve beşinci yüzyıllarda; güneşin radyan enerjisinin %0.08 artması, Toros dağlarındaki tektonik hareketlenme gibi etkenler üst üste gelmeseydi; Akdeniz bir metre kadar yükselmeyecek, havalar daha sıcak ve nemli, göller ise bataklıklar haline gelmeyecekti. Sonuçta Anadolu'da Neolitik dönemden bu yana varlığı bilinen sıtma bu dönemde Çukurova bölgesinde endemik olarak kalacaktı. Ancak böyle olmadı ve sıtma, zayıf ve umutsuz hale getirdi. Şan şöhret güç ve pahalı hediyeler isteyen pagantanrılara, fakirleşmiş Çukurovainsanının verebileceği bir şey kalmamıştı. Sağaltım için atesin tanrısı (Teos Piretos)'na başvuran sıtmalılara tanrı olumsuz yanıt veriyordu. Yeni tanrılara gereksinim vardı. Bunlar fukaranın, gurabanın, ezilenin, hastanın, umutsuzun tanrıları olmalıydı. Tüm sıkıntıların biteceği bir Cennet vaad edilmeliydi. Çok sağlıklı olanlar dünyevi zevklere dalarak günah işyelecekleri için bu cennete girememeliydi. İ.S. dördüncü yüzyıl başında Constantius'un Milano fermanıile Roma dünyasında yasallık kazanan Hıristiyanlık, aynı yüzyılın sonunda Theodoziuz döneminde resmi tek din haline geldi. Tek din, Yumurtalık Aksleipeionu'nu ve İskenderiye Serapis tapınağını temellerine kadar yıkılarak kutlandı. Konuyu araştırırken, antik metinler, Yumuktepe Yüceörendeki kemik bulgularının morfolojisi ve diğer arkeolojik buluntular, dönemin iklim ve coğrafyası değerlendirildi. Sıtma ve sivrisineğin evrimsel gelişimini anlatırken moleküler biyolojik verilerden yararlanıldı. Sonuçta sivrisineğin kanat darbesiyle yıkılan Roma imparatorluğunun külleri arasında ikinci Roma'nın nasıl doğduğu irdelendi.