Rosa damascena mill. farmakope standartlarının belirlenmesi, matriks metalloproteinaz (MMP) inhibitör etkinliklerinin araştırılması

Bu tez botanik, fitokimyasal, analitik ve biyolojik aktivite başlıkları altında toplanmıştır. Çalışmanın botanik kısmında Rosa damascena Mill. (Rosaceae) petallerinin morfolojik ve anatomik karakteristikleri aydınlatılmıştır. Farmakope standartlarını belirleme çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen analitik çalışmalarda yararlanılmak üzere işaretleyici bileşikler kemferol 3-O-galaktozit ve kemferol 3-O-glukozit kromatografik yöntemler kullanılarak izole edilmiştir. Yine bu kapsamda, 10 farklı R. damascena numunesinden hazırlanan metanollü ekstre için İTK, HPTLC ve HPLC yöntem optimizasyonları ve HPLC metot validasyonu gerçekleştirilmiştir. Farklı kaynaklardan temin edilen R. damascena numunelerinden hazırlanan ekstre, uçucu yağ ve yağ altı suları ile posa suyunun Matriks metalloproteinaz enzim ailesi (MMPs) üyelerinden kollojenazlar grubundan MMP-1, MMP-8, MMP-13, jelatinazlar grubundan MMP-2, MMP-9 ve stromelisinler grubundan MMP-3 enzimleri üzerindeki inhibitör etkileri araştırılmıştır. Ekstrelerin β-Karoten-linoleik asit, CUPRAC, FRAP ve fosfomolibdat yöntemleri ile antioksidan kapasiteleri; DPPH, ABTS ve NO yöntemleri ile radikal süpürücü kapasiteleri tayin edilmiştir. Ekstrelerin güneşten koruyucu faktörleri (SPF) spektrofotometrik olarak ölçülmüştür. Yapılan çalışmalar sonucunda R. damascena bitkisinin cilt yaşlanmasını geciktirici etkiye sahip olduğu, osteoartrit tedavisi için alternatif olabileceği, kuvvetli antioksidan ve radikal süpürücü kapasiteye ve etkin bir güneşten koruyucu faktöre sahip olduğu bulunmuştur.