Sac şekillendirme prosesinde kullanılan süzdürme çubuğunun modellenmesi

Sac metal şekillendirme prosesi, elektronik, otomotiv, havacılık ve uzay endüstrileri gibi birçok endüstriyel alanın belkemiğidir. Endüstriyel alanda meydana gelen gelişmelerle beraber sac metal parçaların boyutsal tamlığı, yüzey kalitesi ve şekil karmaşıklığı gibi gereksinimleri giderek daha çok önem arz etmekte ve araştırılmaktadır. [1]Pres operasyonları için aranan mekanik özellikleri sağlayan uygun sac malzemeler seçilmiş olsa bile, şekillendirme esnasında sorunlarla karşılaşılmaya devam edilmektedir. Buruşma, yırtılma ve geri esneme gibi kusurlar sac şekillendirme sırasında oluşan en bilindik kusurlardır. Bu gibi kusurlara genellikle sacın kalıp boşluğuna kontrolsüz ve istenmeyen bir oranda akışı neden olmaktadır. Sac malzemede şekillendirme esnasında oluşacak kusurları engellemek veya minimuma indirmek için malzeme akışını düzenleyen pot çemberi baskı kuvveti ve süzdürme çubuğu gibi kontrol mekanizmaları kullanılmaktadır.Bu çalışmada son yıllarda otomotiv endüstrisinde yüksek mukavemet ve iyi şekillendirilebilirlik özelliklerinden dolayı kullanımında hızlı bir artış gösteren iki fazlı çeliklerden olan DP600 kullanılmıştır. Simulasyon yapılarak oluşturulan bir şekillendirme işleminden elde edilen frenleme kuvvetini deneme yanılma yoluna başvurmadan bulan matematiksel modeller oluşturmak amacıyla 40 tonluk atölye tipi hidrolik bir pres modernize edilmiştir. Elde edilen veriler kullanılarak süzdürme çubuğu frenleme kuvvetini kestirmek için sac kalınlığı ile süzdürme çubuğu yarıçapı ve batma miktarına bağlı matematiksel bir model geliştirilmiştir. Matematiksel modelin sonuçları ile deneysel sonuçlar karşılaştırılmış ve süzdürme çubuğu frenleme kuvvetine ait kestirimler deney sonuçları ile oldukça iyi uyum göstermiştir.