Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı kurumlarının veri zarflama analizi yöntemi ile performansının değerlendirilmesi

Öner, N., Sağlık Bakanlığına Bağlı Ağız ve Diş Sağlığı Kurumlarının Veri Zarflama Analizi Yöntemi İle Performansının Değerlendirilmesi Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı Hastane İsletmeciliği Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2010. Bu çalışmanın amacı, Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı hizmeti veren hastane ve merkezlerinin finansal ve finansal olmayan tıbbı kaynak kullanımı (Faaliyet) açısından karşılaştırmalı olarak ölçülerek finansal ve faaliyet performansları yönünden ayrı ayrı etkin, süper etkin ve etkin olmayan merkezlerin belirlemesi, etkin olmayan kurumların iyileştirme değerlerinin bulunması ve sonuçlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir.Çalışma birçok sağlık performans ölçümünde kullanılan ve birden fazla karar birimini karşılaştırmalı ölçmesini sağlayan ve aynı zamanda bu karar birimlerinin hangi karar birimlerini örnek alarak ne kadar iyileştirme yapacağı konusunda bilgi verebilen Veri Zarflama Analizi (Data Envelopment Analysis ? DEA) yöntemi kullanılmıştır. Analiz sağlık hizmetlerinde girdi kontrolünün daha olası olması sebebiyle Girdi Yönelimli model (Charnes, Cooper and Rhodes-CCR) olarak sınırlandırılmıştır.Çalışmanın kapsamını Sağlık Bakanlığına bağlı ağız ve diş sağlığı hizmeti veren 2 Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi ile 26 Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi oluşturmaktadır. Bu uygulamada 2008 ve 2009 yılına ait finansal ve faaliyete dayalı verilerden oluşan iki ayrı veri seti kullanılmıştır. Finansal veriler, kesin mizanlarındaki ilgili hesap kalemlerinden elde edilen verilerdir. Faaliyet verileri ise karar birimlerinin sağlık insan gücü sayısı, tıbbi cihaz sayısı gibi girdileri ile tıbbi işlem sayılarını ifade eden çıktılarından oluşan verilerdir.Çalışma sonucunda, araştırma kapsamındaki kurumların 2008 yılında kurumların %39'un sadece finansal yönden etkin (FYE), %11'in sadece faaliyet yönünden etkin (FAYE), %14'ün hem finansal hemde faaliyet yönünden etkin (FFAYE), % 36'sının da hem finansal yönden hemde faaliyet yönünden etkin olmadıkları (FFAYEO) görülmektedir.2009 yılında ise kurumların %18'in sadece finansal yönden etkin (FYE), %25'in sadece faaliyet yönünden etkin (FAYE), %50'sinin hem finansal hemde faaliyet yönünden etkin (FFAYE), %7'sinin de hem finansal yönden hemde faaliyet yönünden etkin olmadıkları (FFAYEO) tespit edilmiştir.Çalışma kapsamındaki kurumlarının hem finansal ve hem de faaliyet yönünden etkinlik (FFAYE) düzeyinin yükselme eğilimde olduğu fakat yeterli olmadığı sonucuna varılmaktadır.Yapılan çalışmada finansal etkinlik ile karlılık arasında güçlü bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler:1.Sağlık Bakanlığına Bağlı Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Veren Kurumlar2.Veri Zarflama Analizi3.Teknik Etkinlik4.Karlılık5.Performans Ölçümü