Sağlık çalışanları arasında covid-19 hastalık risk faktörleri

Bu araştırma, sağlık çalışanları arasında Covıd-19 risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla tek merkezli, retrospektif ve kesitsel tipte yapılmış vaka-kontrol çalışmasıdır. Araştırmanın örneklemini, 2022-2023 yılları arasında Bursa Çekirge Devlet Hastanesinde çalışan COVID-19'a yakalanan 704 kişi vaka grubu, yakalanmayan 528 kişi kontrol grubu olmak üzere toplam 1232 sağlık çalışanı oluşturmuştur. Veriler, online anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Soruları yanıtlamaya başlamadan önce araştırmaya katılmayı kabul ettiğine dair onay veren katılımcılar anketi doldurmuştur. Verilerin analizinde SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırma süresince etik ilkelere bağlı kalınmıştır. Bu vaka-kontrol çalışmasında sağlık çalışanlarının yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi (BKİ), meslek ve eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, toplu taşıma kullanımı, çalışılan birim, çalışma yılı gibi demografik ve mesleki özelliklerde gruplar arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). Kronik hastalık varlığı, stres algısı, alerji öyküsü ve D vitamini seviyesi gibi sağlık durumuyla ilişkili değişkenlerde de anlamlı farklılıklar gözlenmiştir (p<0,05). COVID-19 döneminde vaka grubundaki katılımcıların güneşlenme süreleri, ortalama sıcaklık ve UV ortalamaları kontrol grubundan daha düşük, ortalama nem ise daha yüksek bulunmuş ve gruplar arası fark saptanmıştır (p˂0,001). Çalışmada COVID-19'a yakalanan kişi sayısının nem oranı ile ilişkili ve pozitif korelasyon olduğu, (r:0,133; p:0,001) ancak ortalama sıcaklık (r:-0,156; p<0,001) ve güneş radyasyonu (r:-0,288; p<0,001) ile negatif korelasyon olduğu gözlemlenmiştir. Vaka ve kontrol grubundaki katılımcılar arasında D vitamini seviyesi açısından anlamlı fark bulunmuş ve D vitamini seviyesi düşük olanların normal olanlara göre COVID-19 olma riski 1.9 kat daha yüksektir (OR:1,931; p<0,001). Vaka ve kontrol grubundaki katılımcıların laboratuvar sonuçlarına bakıldığında; kan glukoz değerleri, LDH, Ferritin, Troponin-I, D-DIMER, CRP, ANTI-HIV, WBC, HGB, PLT, LYM, NEO ortalamaları açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Bu çalışmada, COVID-19 enfeksiyonuna yakalanan ve yakalanmayan sağlık çalışanları arasında anlamlı farklılık gösteren birçok bireysel, çevresel ve mesleki risk faktörü tanımlanmıştır. Elde edilen bulgular, enfeksiyonun yayılımında yalnızca bireysel bağışıklık düzeyinin değil, aynı zamanda yaşam alışkanlıkları, çalışma koşulları ve çevresel etmenlerin de etkili olduğunu göstermektedir.