Sağlık çalışanlarının çocukluk çağı aşılamaları hakkında tutum ve davranışları

Giriş ve Amaç: Sağlık çalışanlarının aşılar konusundaki tutum ve davranışlarının, kendilerinin ve ailelerinin aşılanma durumunun toplumun bu konuya yaklaşımında doğrudan etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma ile sağlık çalışanlarının çocukluk çağı aşılamaları hakkındaki tutumlarının ve davranışlarının değerlendirilmesi, bunu etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi'nde aktif görev yapmakta olan sağlık çalışanlarının aşılar hakkındaki bilgi, tutum ve uygulamalarını inceleyen tanımlayıcı, kesitsel bir araştırmadır. Sağlık çalışanları ile yapılan görüşmelerde anket uygulanarak veriler kaydedildi. Anket formu üç bölümden ve toplam 41 sorudan oluşturuldu. İlk bölümde sağlık çalışanlarının sosyodemografik bilgileri hakkında sorular yer almaktaydı. İkinci bölüm katılımcıların aşılama kabulünü etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla 4'lü Likert tipi derecelendirmeli sorulardan oluşturuldu (katılıyorum, genellikle katılıyorum, kısmen katılıyorum, katılmıyorum). Üçüncü bölümde sağlık çalışanlarının hepatit B, hepatit A, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği ve tetanos aşılanma durumları sorgulandı. Likert tipi derecelendirmeli soru grubu aşı değerlendirme ölçeği olarak kullanıldı ve puanlama yapıldı, her katılımcı için aşı kabul skoru hesaplandı. Bulgular: Araştırmaya katılan 859 sağlık çalışanının; yaş ortalaması 31,3±6,6 yıl, hizmet yılı ortalama 7,8±7 yıl olarak bulundu. Katılımcıların %22,8'i uzman doktor, %42,3'ü asistan doktor, %35,9'u hemşireydi. Asistan ve uzman doktorların aşı kabul skoru hemşirelere göre yüksek saptandı. Katılımcıların %26,8'i çocuk dahili/cerrahi birimlerde, %73,2'si erişkin dahili/cerrahi ve temel birimlerde çalışıyordu. Çocuk dahili/cerrahi birimlerde çalışanların aşı kabul skoru anlamlı olarak yüksek bulundu.327 katılımcının çocuğu vardı. Katılımcıların %97,5'i çocuğunun rutin aşılarını yaptırdığını veya yaptıracağını, %85'i rutin aşılama takviminde olmayan özel aşıları yaptırdığını veya yaptıracağını, %15'i aşıların maliyetinin yaptırma kararını etkilediğini ifade etti. Kendine mevsimsel grip aşısı yaptıranların oranı %23,7 idi. Mevsimsel grip aşısı yaptıranların aşı kabul skoru yaptırmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Katılımcıların %85,3'ü enfeksiyon hastalıklarından korunmak için aşıların gerekli olduğunu, %88,4'ü ulusal aşılama takvimindeki aşıların zorunlu olarak uygulanması gerektiğini düşündüklerini ifade ettiler. Katılımcıların %48,2'si çocukluk çağı aşıları konusunda yeterli bilgiye sahip olduklarını belirttiler. Bilgi düzeyi düşük olanlar aşılar konusundaki olumsuz haberlerden daha fazla etkileniyorlardı. Fakültede aşılar konusunda aldığı eğitimin yeterli olduğunu düşünenlerin oranı %42,4 idi. Sağlık çalışanları içinde aşıların yan etkileri olabileceğinden endişe edenlerin oranı %7, aşı üreten firmaların yönlendirmeleri konusunda endişe edenlerin oranı %6,6 saptandı. Sonuç: Sağlık çalışanlarının çocuklarını aşılatma oranları yüksektir ancak kendilerinin mevsimsel grip aşısı yaptırma oranları düşüktür. Aşıların güvenliği ve yan etkileri konusunda bazı endişeler dile getirdikleri belirlenmiştir. Aşılar konusunda bilgilerinin yeterli olmadığını belirtenlerin oranı yüksektir. Sağlık çalışanlarının aşılar konusunda bilgileri arttırılarak bu konudaki endişeleri giderilmelidir. Anahtar Kelimeler: Aşılar, sağlık çalışanları, bilgi, tutum