Effect of health expenditure on economic growth in Turkey

Beşeri sermaye gelişiminin ekonomik büyümenin ana girdilerinden biri olduğu bilinen bir gerçektir. Beşeri sermaye bilgi, beceriler, yetenekler, sağlık durumu ve eğitim gibi kavramlardan oluşur. Bu bağlamda, kavram sadece eğitim ve öğretim ile ilişkilendirilemez. Aynı zamanda işgücünün üretkenliğini ve kalitesini artırarak gelecekteki gelir düzeyini artıran herhangi bir faaliyetle de ilişkilendirilir. Sağlık, beşeri sermaye ve ekonomik faaliyetin vazgeçilmez bir unsuru olarak görülmektedir. Bu nedenle bu çalışma, sağlıkta dönüşüm programı (2003) sonrasında sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, özellikle Türkiye örneğinde, sağlıkta dönüşüm programının (2003) Türkiye'deki etkisini incelemek için yapılmıştır. Ayrıca, sağlıkta dönüşüm programının (2003) etkisini incelemek için modele bir kukla değişken eklenmiştir. Bu çalışmada, 1975-2019 Türkiye verileri kullanılmıştır. Değişkenlerin durağanlığını analiz etmek için Phillips Perron birim kök testi kullanılmıştır. Ardından değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Johansen eşbütünleşme testi yapılmıştır. Çalışma ayrıca, dikkate alınan değişkenler arasındaki uzun vadeli ve kısa vadeli ilişkileri belirlemek için Hata Düzeltme Modelini (ECM) kullanmıştır. Buna göre sağlıkta dönüşüm programının (2003) uzun vadede ekonomik büyüme ile arasında pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Üstelik diğer bağımsız değişkenler ile ekonomik büyüme arasında da pozitif ilişki olduğu bulunmuştur.