Sağlıklı bireylerde, prediyabet ve tip 2 diyabet hastalarında serum adropin, asprosin ve irisin düzeylerinin kardiyovasküler hastalık riski ile ilişkisi

Amaç: Tip 2 diyabet prevalansı giderek artan, toplumsal ve bireysel yükü fazla olan kronik metabolik bir bozukluktur. Metabolizma üzerine etkileri nedeniyle dikkat çeken adropin, asprosin ve irisinin kardiyovasküler hastalık riski ve diyabet ile olan ilişkisi henüz netlik kazanmamış ve kılavuzlarda da yer almamaktadır. Çalışmada sağlıklı bireylerde, prediyabet ve tip 2 diyabet hastalarında serum adropin, asprosin ve irisin düzeylerinin kardiyovasküler hastalık riski ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniğine 01.07.2024-31.12.2024 tarihleri arasında başvuran 30 Tip 2 Diabetes Mellitus tanılı hasta, 30 prediyabet tanılı hasta ve 29 sağlıklı birey dahil edildi. Örneklem hesabı G-Power protokolü ile gerçekleştirildi. Çalışma Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi etik kurulunun 07.05.2024 tarihli 2024/252 sayılı kararı ile onaylandı. Katılımcılara sosyodemografik anket formu uygulandı ve Framingham risk skoru hesaplandı. Boy, ağrılık, bel çevresi, kan basıncı ölçümleri ve biyokimya tetkikleri (hemogram, açlık kan glukozu, insülin, HbA1c, lipid profili) kaydedildi. Serum adropin, asprosin ve irisin düzeyleri ELISA kiti ile çalışıldı. Tüm veriler SPSS 21.0 istatistik paket programı kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Framingham risk skoru, bel çevresi, sistolik kan basıncı, WBC, glukoz, HbA1c, HOMA-IR değerleri diyabet grubunda daha yüksekti (p<0.001, p=0.019, p=0.003, p=0.042, p<0.001, p=0.023, p<0.001). Katılımcılarda dolaşımdaki adropin, asprosin ve irisin düzeyleri hem Framingham risk düzeyi hem de diyabet olma durumu ile kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Framingham risk skorunun; yaş, VKİ, bel çevresi, sistolik ve diastolik kan basıncı, glukoz, trigliserit, HOMA-IR, HbA1c düzeyleri ile pozitif yönde, HDL düzeyleri ile negatif yönde korelasyon gösterdiği saptandı (r=0,560; p<0,001, r=0,301; p=0,004, r=0,267; p=0,011, r=0,626; p<0,001, r=0,294; p=0,005, r=0,607; p<0,001), r=0,371; p<0,001, r=0,235; p=0,026, r=0,665; p<0,001, r=-0,382; p<0,001). Doğrusal regresyon analizinde VKİ'deki bir birimlik artışın adropini 30,622 birim azalttığı; bel çevresindeki bir birimlik artış adropini 8,694 birim azalttığı; Framingham skorundaki bir birimlik artışın adropini 10,70 birim azalttığı; HOMA-IR'deki bir birimlik artışın adropini 24,89 birim azalttığı; yaştaki bir birimlik artışın irisini 0,49 birim azalttığı ve VKİ'deki bir birimlik artışın asprosini 2,24 birim azalttığı saptandı. Hastaların diyabet olma durumlarına göre adropin, irisin ve asprosin tertilleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Sonuç: Çalışmamızda dolaşımdaki adropin, asprosin ve irisin düzeylerinin glukoz metabolizma bozukluklarında ve kardiyovasküler riski belirlemede istatistiksel olarak anlamlı bir eğilim göstermediğini tespit ettik. Bu proteinlerin seviyelerini etkileyen pek çok faktör olduğundan, diyabet hastalarında kardiyovasküler riski öngörmede veya diyabetin erken tanısında tek başına kullanımlarının yeterli olmayacağını düşünüyoruz. Çalışmamızda örneklemi çok katı dışlama kriterleriyle sınırlamak yerine, çalışmamızın karşılaşabileceğimiz gerçek klinik popülasyonu temsil etmesi kararını verdik. Sunulan çalışma metabolizma ile ilişkili bu üç parametreyi bir arada değerlendirmesi ve diyabetik hasta gruplarında kardiyovasküler risk değerlendirmesi üzerinde bu proteinlerin etkilerinin görülmesi açısından literatür için oldukça önemlidir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diabetes Mellitus, Prediyabet, Adropin, Asprosin, İrisin, Framingham Risk Skorlaması