Sağlıklı ve melanoma deri hücrelerinin birlikte kültürü ile geliştirilen in vitro hücre modellerinde UV ile uyarılan genotoksik etkinin comet analiz yöntemi ile belirlenmesi

UV radyasyonuna maruz kalmanın, açık havada çalışan yetişkinler için %10 ve toplam mevcut yıllık UV radyasyonunun (yatay düzlemdeki) kapalı alanda çalışan yetişkinler için %3 olduğu tahmin edilmektedir. Güneş yanığı, ışığa bağlı yaşlanma (fotoaging), bağışıklık sistemi bozuklukları, DNA hasarı ve deri kanseri gibi potansiyel zararlı sağlık etkileri göz önüne alındığında UV ışınlarının oluşturduğu genetik hasarların belirlenmesine ihtiyaç vardır. Bitirme tezi kapsamında UV radyasyon kaynaklı oluşan genetik hasarların in vivo yöntemlere alternatif olarak in vitro yöntemler olan comet analiz ve floresan mikronükleus testleri ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda UV radyasyona karşı koruyuculu bilinen ve dermokozmetik ürünlerde sıklıkla kullanılan β-karoten etken maddesinin etkinliğinin test edilmesi de yapılan bitirme tezinin amaçlarından biridir. Yapılan yüksek lisans tezi ile UV radyasyonun genotoksik etkisinin yadsınamaz ölçüde olduğu, güneş kremleri ve kozmetik ürünlerde bulunan β-karoten etken maddesinin ise UV radyasyonuna maruz kalınmadan önce uygulandığı takdirde oluşan genetik hasarı daha çok önlediği görülmüştür (Comet analiz; birlikte kültür sisteminde, HaCat hücre hattı: UV: %85,638, β- Karoten + UV: %18,67, UV + β- Karoten: %38,18, SK-MEL 30 hücre hattı: UV: %91,13, β- Karoten + UV: %23,67, UV + β- Karoten: %27,77, Detroit 551 hücre hattı: UV: %27,19, β- Karoten + UV: %5,35, UV + β- Karoten: %9,03- diğer deney setlerinde, HaCat hücre hattı: UV: %85,638, β- Karoten + UV: %16,92, UV + β- Karoten: %22,39, SK-MEL 30 hücre hattı: UV: %81,68, β- Karoten + UV: %16,86, UV + β- Karoten: %45,35, Detroit 551 hücre hattı: UV: %87,74, β- Karoten + UV: %29,29, UV + β- Karoten: %37,43, Floresan mikronükleus testi; birlikte kültür sisteminde, HaCat hücre hattı ile UV: %2, β- Karoten + UV: %0, UV + β- Karoten: %1; SK-MEL 30 hücre hattı ile; UV: %5; β- Karoten + UV: %3, UV + β- Karoten: %3- diğer deney setlerinde HaCat; UV: %30, β- Karoten + UV: %7, UV + β- Karoten: %16, Detroit-551; UV: %25, β- Karoten + UV: %7, UV + β- Karoten: %13 SK-MEL 30; UV: %20, β- Karoten + UV: %3, UV + β- Karoten: %8). Çalışma kapsamında comet analiz ve floresan mikronükleus yöntemleri kullanılmış ve bu yöntemlerden çıkan sonuçların birbirini destekler nitelikte olduğu görülmüştür. Uygulanan yöntemlerin optimizasyonu ile birlikte kültür sisteminde UV radyasyonu gibi ışınsal genotoksik maddelerin insert yüzeyinden geçemediği için birlikte kültürün alt tabakasındaki hücreleri etkilemediği fakat ortak besin ortamı ile birlikte kullanılan β-karoten gibi maddelerde birlikte kültür sisteminin etkili bir sistem olduğu görülmüştür. Çalışma sonuçlarının istatiksel analalizi Graphpad Prisim 5.0 programı ile tek yönlü varyans testi (ANOVA) uygulanarak yapılmıştır. Anahtar sözcükler: DNA Hasarı, Comet, Mikronükleus, Comet Analiz, UV Radyasyonu, β-karoten, UVA, Floresan Mikronükleus, Genotoksisite, Tanı