Sağlıklı yaşam merkezine başvuran kadınlarda metabolik sendrom risk etmenleri ile beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıklarının saptanması- Elbistan örneği

Bu araştırma, Elbistan ilçesinde bir sağlıklı yaşam merkezine başvuran kadın bireylerde metabolik sendrom (MetS) risk etmenleri ile beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte yürütülen çalışma, 2024 yılı Ekim ile 2025 yılı Mart ayları arasında, 19–55 yaş aralığında olan ve klinik olarak metabolik sendrom tanısı almış 60 gönüllü kadın birey ile yürütülmüştür. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, fiziksel aktivite düzeyleri, sigara-alkol kullanımı, öğün düzeni, besin tüketim sıklığı ve beslenme alışkanlıkları hakkında bilgi toplanmış; ayrıca antropometrik ölçümler (beden kütle indeksi, bel ve kalça çevresi, bel/kalça oranı) ile biyokimyasal parametreler (açlık kan şekeri, insülin, lipid profili) değerlendirilmiştir. Akdeniz Diyeti'ne uyum düzeyini belirlemek amacıyla 14 maddelik MEDAS (Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği) kullanılmıştır. Veriler SPSS programında tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizleri ve anlamlılık testleriyle analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların %86,7'si obez sınıfında yer almakta olup, tamamının bel çevresi ölçümleri yüksek risk düzeyindedir. BKİ ortalaması 36,47±6,92 kg/m², bel çevresi ortalaması 111,81±12,35 cm ve bel/kalça oranı ortalaması 0,91±0,17 olarak hesaplanmıştır. Kadınların %78,3'ünde yüksek total kolesterol, %65'inde yüksek LDL ve trigliserid düzeyleri, %98,3'ünde ise yüksek açlık plazma insülin seviyesi tespit edilmiştir. Ayrıca HDL düzeyi, katılımcıların %1,7 'sinde düşük bulunmuştur. Fiziksel aktivite düzeyi yüksek olan kadınlarda total kolesterol değerlerinin daha düşük olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların %71,7'si Akdeniz diyetine orta düzeyde uyum göstermektedir. MEDAS puanı ile biyokimyasal ve antropometrik parametreler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır(p>0,05). Bununla birlikte, besin tüketim sıklığı değerlendirildiğinde katılımcıların sebze, meyve, zeytinyağı ve süt ürünleri tüketim sıklıkları olması gereken miktarlara kıyasla yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak, metabolik sendrom tanısı almış kadın bireylerde yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesine yönelik bütüncül sağlık yaklaşımlarının uygulanması gerekliliği ortaya konmuştur. Akdeniz diyeti gibi bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış diyet modellerine uyumun artırılması, bireysel danışmanlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve fiziksel aktivite programlarının toplum temelli müdahalelerle desteklenmesi, metabolik sendromun önlenmesi ve yönetilmesinde etkili olacaktır.