Sağmal ineklerde yaz aylarında duş ve fan uygulamasının süt verimi, kompozisyonu ve fizyolojik parametreler üzerine etkileri

Bu çalışmada duş, fan ve duş+fan uygulamalarının Siyah-Alaca süt ineklerinin yem tüketimi, süt verimi, süt kompozisyonu ve bazı fizyolojik parametreler (deri sıcaklığı,rektal sıcaklık ve solunum sayısı) üzerine etkileri konusunda 2 deneme yürütülmüştür. Denemeler Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Süt Sığırcılığı Tesislerinde 2012 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında yapılmıştır. Her deneme toplam 3 hafta sürmüş ve ilk 10 gün adaptasyon dönemi olarak kabul edilmiştir. Birinci denemede duş başlıklarının, debisi 0.3 L/dakika ikinci denemede ise 0.5 L/dakika?dır. Her iki denemede de, gruplar, duş ve fan uygulanmayan (Kontrol), fan ile serinletilen (Fan), duş ile serinletilen (Duş) ve duş+fan ile serinletilen (Duş+Fan) şeklinde düzenlenmiştir. Deneme I?de duş. fan ve interaksiyon etkileri yem farkı (YF) ve VKPD değerleri üzerine etkileri önemli (P<0.05) olarak tespit edilirken, diğer parametreler üzerine ise önemsiz (P>0.05) bulunmuştur. Ancak YF üzerine fan ve duş+fanın interaksiyon etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edilmiştir. Deneme II?de SVE üzerine duşun etkisi önemli (P<0.05) bulunmasına karşın diğer parametreler üzerine duş. fan ve interaksiyon etkileri önemli bulunmamıştır (P>0.05). Deneme I çalışmada rektal sıcaklık, solunum sayısı ve deri sıcaklığı için yapılan analizler sonucu gruplar arası fark bakımından akşam saatlerinde ölçülen rektal sıcaklık değerlerinde duş etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edilirken deri sıcaklığında ise akşam saatlerinde ölçülen değerlerde duş, fan ve interaksiyon etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edilmiştir. Deneme II?de ölçümün yapıldığı akşam saatlerinde rektal sıcaklık üzerine duşun etkisi önemli (P<0.05) bulunmuştur. Solunum sayısı için akşam saatlerinde yapılan ölçümlerde duşun etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edimiştir. Her iki deneme döneminde de sonuçlarına göre süt verim ve kompozisyonu açısından fark olmamasına rağmen hayvanların fizyolojik parametre ölçüm sonuçlarının yüksek olması ve muamele grupları bölmelerinde tespit edilen SNİ eşik değerlerininde stres eşik değeleri üzerinde olması hayvanlarda hafif ve orta şiddette sıcaklık stresi oluşmuştur. Süt verim düzeylerinin yüksek verim düzeyinde olmaması etkilerin önemli çıkmamasında bir neden olarak düşünülebilir. Ayrıca, çalışmanın kullanılan duş ve fan çalışma sürelerinin uzatılması ve kapasitelerinin artırlmasıyla birlikte gece serinletmenin yapılasının faydalı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: süt sığırı, sıcaklık stresi, serinletme, fizyolojik parametreler