Sahaflar Şeyhizâde Mehmed Es'ad Efendi'nin el-Virdü'l-Müfîd fî Şerhi't-Tecvîd isimli eseri (İnceleme-Metin)

"Sahaflar Şeyhizâde" mahlasıyla iştihar olmuş ve ailesi Malatya'nın Arapkir beldesinin Nerdübanlı kazasından İstanbul'a göç etmiş Mehmed Es'ad Efendi, babasının Mısır ve Kudüs kadılığı vazifeleri esnasında yanında bulunmuş, burada Arapça öğrenmiş, babası ve farklı hocalardan çeşitli alanlarda dersler almıştır. Osmanlı döneminde vak'anüvislik gibi birçok makamda önemli görevlerde bulunmuş Es'ad Efendi, çeşitli alanlarda kıymetli eserler kaleme almıştır. Onun tecvîd ilmi alanında kaleme almış olduğu el-Virdü'l-müfîd fî Şerhi't-Tecvîd adlı risâlesi de bahsi geçen teliflerdendir. Bu eser, Birgivî (ö. 981/1573)'nin ed-Dürrü'l-Yetîm isimli eserin şerhi niteliğindeki Abdurrahman el-Karabâşî (ö. 904/1498)'ye ait Karabaş Tecvîdi'nin açıklaması mahiyetindedir. Müellif, söz konusu telifinde, Karabaş Tecvîdi'ne ait olan kısımları parantez içerisinde bırakarak diğer kısımlarda eseri açıklama yoluna gitmiştir. Ayrıca o, Karabaş Tecvîdi'nde bulunmayan vakf, imâle, lahn gibi tecvîdin önemli konularını da risâlesine ilave ederek eserini ele almıştır. Bu çalışmadaki amaç, bahsi geçen eserin transkripsiyon ve incelemesini yapmak suretiyle ilim âleminin istifadesine sunmaktır. Müellif ve zikredilen eserini konu alan çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. İlk bölümde eserin müellifi Mehmed Es'ad Efendi'nin hayatı incelenmiştir. İkinci bölümde müellifin teze konu olan el-Virdü'l-müfîd fî Şerhi't-Tecvîd isimli eserindeki konular, klasik eserlerle son dönem kıraat ve tecvîd telifleri aracılığıyla açıklandıktan sonra Es'ad Efendi'nin bu konular hakkındaki görüşlerine değinilmiştir. Tezin üçüncü ve son bölümünde DİA çeviri yazı alfabesi dikkate alınarak eserin transkripsiyon metnine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise söz konusu eserin kapsadığı mevzular ile ilgili genel bir değerlendirme yapılarak eserin Kur'ân eğitimine katacağı değerler ortaya konulmuştur. Böylece çalışmanın, bu sahada icra edilecek akademik çalışmalara kaynaklık yapmasına olanak sağlanmıştır.