Sahihayn özelinde hadislerde toplumsal sorumluluk

İslam'ın saadet çağında; yedinci yüzyılda yaşayan ve örnek ahlakı ile dünyanın seyrini değiştiren Hz. Muhammed (sas.)'in sosyal sorumluluk anlayışının günümüze kadar ulaştığı bilinen bir gerçektir. Bugün İslam toplumları da dahil gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde eğitim, yönetim, ekonomi, güvenlik gibi toplumsal alanlarda sosyal sorumluluk konusunda değerler eğitimi, toplum hizmeti vb. isimlendirmelerle çalışmalar yapılmaktadır. Günümüzde yapılan evrensel ve objektif sorumluluk tanımlarında Hz. Muhammed (sas.)'in sorumluluk anlayışının izlerini görmekteyiz. Çalışmamızın ilk bölümünde sorumluluk teriminin tanımını ve kavramsal çerçevesini ortaya koymaya çalıştık. Sosyal sorumlulukla ilgili sorumluluk kavramlarını, sorumluluğun şartlarını, esaslarını, sahalarını ayetler ve hadisleri birlikte ele alarak ortaya koymaya gayret ettik. Kur'ân'da sosyal sorumlulukla ilgili kavramları hem bireysel hem de sosyal açıdan ele aldık. Bu bağlamda bireysel sorumluluklarla ilgili kavramlar ile sosyal sorumluluk örnekleri sonucunda ortaya çıkan yapıları ve kurumları inceledik. İkinci bölümde ise Hz. Muhammed (sas)'in sünnetinde ve hadislerinde sosyal sorumluluk alanlarını ortak özellik taşıyan toplum kesimlerini kategorize ederek konu başlıklarına ayırdık. Konuyla ilgili hadisleri bir başlık altında toplayarak Peygamberimiz'in (sas.) hadisi söylediği zamanı ve o günkü toplumsal yapıyı da dikkate alarak günümüz açısından bütüncül bir bakış açısıyla analiz etmeye çalıştık. Biz bu çalışmamızda ağırlıklı olarak Buhârî ve Müslim'de yer alan sosyal sorumlulukla ilgili hadisleri merkeze almakla birlikte konuyla ilgili diğer hadisleri de inceleyerek yorum yapmaya çalıştık. Her yönü ile insanlık tarihine yön veren Hz. Muhammed (sas.)'in hadislerinden hareketle, sosyal sorumluluk anlayışını anlamaya ve bu alanda yapılacak çalışmalara katkıda bulunmaya çalıştık.