Sait Faik öykülerinde yürümek

ÖZET Sait Faik Abasıyanık, çalışmalarını nesir alanında yoğunlaştırarak Türk öykücülüğünde yenilikçi bir sesin öncüsü olmuştur. Eserlerinde küçük insanı ve insan sevgisini temel alan yazar; kentli bireyin yalnızlığını, avarelik kavramı üzerinden estetik bir boyuta taşır. Çocukluk dönemindeki ailevi parçalanmışlıklar, onu sabit bir mekâna ait olamayan, arayışlarla dolu bir karaktere dönüştürmüştür. Bu bağlamda, yazarın öykülerindeki yürümek eylemi çok katmanlı bir anlatı unsuru olarak incelenmiştir. İnsanlık tarihiyle eş değer olan yürümek; düşünme, üretme, kaçış ve varoluşsal arayış biçimidir. Sait Faik'in İstanbul sokaklarında, kıyılarda ve ada yaşamında sürekli hareket hâlinde olması bu çalışmanın çıkış noktasıdır. Yazar; insanları tanımayı, şehri gözlemlemeyi ve öykü kurmayı bir yürüyüş yöntemi hâline getirmiştir. Onun flanör tavrına yaklaşan gezgin kimliği; sıradan insanı, küçük mutlulukları ve toplumsal yalnızlığı görünür kılar. Çalışmada, yürümek eyleminin dünya ve Türk edebiyatındaki düşünsel üretime katkısı; Rousseau, Nietzsche, Ahmet Haşim ve Tanpınar gibi isimler üzerinden değerlendirilmiştir. Sait Faik'in öykülerinde yürümek incelendiğinde, bu eylemin yalnızlıkla birlikte verildiği görülmüştür. Karakterlerin sokaklardaki yürüyüşleri; aidiyetsizlik, köksüzlük ve içsel sıkışmışlık duygularını yansıtır. Hayali arkadaşlarla yapılan yürüyüşler yalnızlığı görünür kılarken, hastalıkla verilen yürüyüşler bedensel ve ruhsal kırılmayı buluşturur. Öykülerde hayvanlar, modern yaşamda bireyin sığınağı ve yürüyüş dostu olarak yer alır. Ayrıca yürümek; toplumsal baskılardan bir kaçış fırsatı sunsa da sorunlara çözüm getirmez. Sonuç olarak yürümek, koşmak, durmak ve seyretmek fiillerinin karakterlerin ruh hâllerini, yaşamla kurdukları ilişkiyi ve anlatının ritmini belirlediği saptanmıştır. Yürüyüş; düşünmenin, yalnızlaşmanın, kaçışın, gözlemin ve yaratımın merkezindedir. Anahtar Kelimeler: Yürümek, Sait Faik Abasıyanık, Öykü, Yalnızlık, Şehir, Flanör, Yaratıcılık.