Sakız ağacının çalı (Pistacia lentiscus L.) ve kültür (Pistacia lentiscus var. Chia) formlarının reçine, yaprak, meyve ve yağlarının aroma, aroma-aktif ve biyoaktif bileşiklerinin karakterizasyonu

Bu çalışmada, sakız ağacının çalı (P. lentiscus L. yaprak, ham ve olgun meyveleri ile yağları) ve kültür formunun çeşitli kısımlarının (P. lentiscus var. Chia kültür ağacının reçinesi, yaprak ve yaprak yağı) aroma, aroma-aktif, fenolik bileşikleri, antioksidan ve antimikrobiyal özellikleri ile duyusal özellikleri incelenmiştir. Örneklerin aroma ve aroma-aktif bileşiklerinin tanımlanmasında GC-MS-Olfaktometri ve fenolik bileşiklerin belirlenmesinde LC-MS-DAD-ESI cihazlarından yararlanılmıştır. Aroma maddeleri analizine göre, bütün örneklerde monoterpenler en yüksek konsantrasyonu oluşturmuş ve α-pinen en baskın bileşik olarak saptanmıştır. En baskın aroma-aktif bileşikler, reçinede α-pinen (reçinemsi); ham ve olgun meyvelerde 2-metoksi-3-(1-metiletil)-pirazin (otsu, yeşilimsi); ham meyve yağında perilen (yeşilimsi); olgun meyve yağında p-simenen (terpenimsi); erkek ağacın yaprakları, kültür ağacın yaprakları ve bunların yağlarında perilen (yeşilimsi, bezelye benzeri) ve p-simenen (terpenimsi); dişi ağacın yaprak ve yağında ise p-simenen (terpenimsi) olarak tespit edilmiştir. Meyve, yaprak ve bunların yağlarında en baskın fenolik grubunun fenolik asitler ile flavonoidlerin olduğu saptanmıştır. Ham meyve ve ham meyve yağının toplam fenolik içeriklerinin, olgun meyve ve olgun meyve yağından daha yüksek olduğu ve olgunlaşma ile birlikte antioksidan aktivitenin azaldığı belirlenmiştir. Yapraklarda en yüksek toplam fenolik madde içeriği ve antioksidan aktivite değerleri erkek ağacın yapraklarında, en düşük ise dişi ağacın yapraklarında belirlenmiştir. Yaprak yağlarında ise, toplam fenolik madde içeriği ve antioksidan aktivitesi en yüksek erkek ağacın yaprak yağlarında, en düşük kültür ağacın yaprak yağlarında belirlenmiştir. Çalışmada, duyusal analiz de gerçekleştirilmiş ve sonuçlarının, olfaktometri sonuçları ile paralellik gösterdiği belirlenmiştir.