Salbutamol ilişkili laktik asidoz; bir acil serviste retrospektif analiz

Giriş Serum laktat seviyesinin hemorajik şok, sepsis, akut akciğer hasarı, akut karaciğer yetmezliği, MODS veya ARDS gibi durumlarda yükseldiği ve laktat yüksekliği ile prognoz arasında ilişki olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir. Salbutamol'un laktik asidoza yol açtığına yönelik olgu serileri ve az katılımlı klinik çalışmalar olmakla birlikte iyi dizayn edilmiş, çok sayıda hastanın yer aldığı klinik çalışmalar bulunmamaktadır. Biz çalışmamızda, acil servise başvurup salbutamol tedavisi alan hastaların laktat düzeyinde bir değişiklik oluşup oluşmadığını ortaya koymayı amaçladık. Materyal ve Metod Çalışmamızda Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Servisine 30.10.2016-30.04.2017 tarihleri arasında başvurmuş, bu başvuru esnasında alınan ilk ve ikinci arteriyel kan gazı analizi ile serum laktat, pH, pCO2, pO2, HCO3-, BE ve K+ düzeyi çalışılmış ve bu iki kan gazlarının alındığı süre içerisinde herhangi bir sebep ile inhale salbutamol tedavisi uygulanmış hastalar çalışmaya alındı. En az 2 arteriyel kan gazı örneklemesi girişi yapılan ve hasta üzerine salbutamol etken maddeli ilaç istemi yapılan hastalar, HBYS üzerinden tespit edilerek değerlendirildi. Bulgular Çalışmaya 396 hasta alındı. Hastaların 217'si (%54) erkek, yaş ortancası 75 (ÇAG 65-83) yıldı. Her bir hasta için uygulanan salbutamol dozu ortanca değeri 15 mg (ÇAG 10-22.5) olarak bulundu. Ölçüm yapılan iki arteriyel kan gazı arasında geçen süre ortanca değeri ise 352 (ÇAG 167-776) dakika olarak bulundu. Hastaların salbutamol verilme nedenleri sırası ile; pnömoni (%46.2), KOAH alevlenme (%29.8), konjestif kalp yetmezliği (%10.9), hiperkalemi (%4.8), astım (%3) ve diğer nedenler (%5.3) olarak görüldü. Hastaların salbutamol tedavi öncesi laktat düzey ortanca değeri 1.8 mmol/L (1.2-2.7), tedavi sonrası ise 1.8 mmol/L (1.1-2.9) olarak bulundu. (p=0.96) Hastaların tedavi öncesi ve sonrası O2 değerinde artış (61.7 mmHg, 70.9 mmHg, p<0.01), K+ değerinde azalma (4.1 mmol/L, 4.1 mmol/L, p<0.01) izlenmişti. 25 mg üzerinde salbutamol uygulanan (1.8 mmol/L, 1.8 mmol/L, p=0.78) ve 25 mg ve altında salbutamol uygulanan (1.7 mmol/L, 1.9 mmol/L, p=0.71) hastaların laktat değerleri arasında fark yoktu. Metformin kullanan (2.5 mmol/L, 2.0 mmol/L, p=0.02) hastalarda salbutamol uygulama sonrası laktat değerinde azalma görüldü ancak kullanmayan hastaların (1.7 mmol/L, 1.8 mmol/L, p=0.43) hastaların laktat değerleri arasında fark yoktu. İki kan gazının alınması arasında geçen süre 2 saatin altında olan (1.7 mmol/L, 1.8 mmol/L, p=0.65) ve iki kan gazının alınması arasında geçen süre 2 saat ve üstünde olan (2.2 mmol/L, 2.4 mmol/L, p=0.20) hastaların laktat değerleri arasında fark yoktu. Sonuç Acil serviste başvuran ve herhangi bir nedenle inhaler salbutamol tedavisi uygulanan hastalarda, tedavi öncesi ve sonrası laktat değerleri arasında bir fark yoktur. Anahtar kelimeler: Salbutamol, laktik asidoz, acil servis, laktik asit