Salgın hastalıkların teolojik açıdan değerlendirilmesi (Hamdan b. Osman el-Cezairi örneği)

Tarihte pek çok salgın hastalığın meydana geldiği ve bu hastalıklardan binlerce insanın öldüğü bilinen bir gerçektir. Bunların içinde en fazla etki bırakanlardan biri de son yıl-larda küresel salgın haline dönüşen Yeni Koronavirüs (COVID-19) hastalığıdır. Hastalı-ğın tüm dünyada yayılmasıyla birlikte bazı ülkelerin sağlık sistemleri çökme noktasına gelmiş, adeta kaos oluşmuştur. İnsanlar salgınlar gibi doğal felaketlerle karşılaştığında bu durumu inanç dünyalarında sorgulamışlardır. Bu sorgunun neticesinde bazı tepkiler ver-mişlerdir. Bu tepkileri kelâm ilmi açısından değerlendirenlerden birisi de Hamdan bin Osman el Cezâiri'dir. Bu çalışmada Cezâiri'nin hayatı ve salgın hastalıkları kelâmi açı-dan değerlendirmesi ele alınmıştır. Çalışmanın giriş kısmında konu, kapsam ve sınırlılık-lar, amaç ve metod ifade edilmiş, Hamdan bin Osman Hoca'nın hayatı ve ilmi kişiliği ile ilgili bilgiler verilmiştir. Burada Hamdan Hoca'nın yazdığı eserlerin arşiv taramasına dair bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde salgın hastalıkların teolojik arka planı ele alınmış, ilgili ayet ve hadisler aktarılmıştır. Ayrıca birinci bölümde salgın hasta-lıklar ve doğal afetler konusunda yazılan kelâmi eserler incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Hamdan bin Osman'ın salgın hastalıklara bakışı ilâhi takdir, ilâhi adalet, ilâhi rahmet, ilâhi hikmet ve mümkün dünyaların en iyisi teorisi açısından incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışma Hamdan bin Osman Cezâiri'nin yazdığı İthâfü'l-munsıfîn ve'l-üdebâ bi-mebâhisi'l-ihtirâz ani'l-veba isimli eserin nüshasından bazı sayfalarını ekler kısmına eklemekle son bulmuştur.