Salnamelere göre Beyrut (H.1310/M.1893- H. 1326/ 1908)

Salnamelere göre Beyrut (H.1310/M.1893- H. 1326/ 1908)H. 1326 (M.1908) Tarihli Beyrut Vilâyeti Salnamesini yeni harflereçevirdik ardından incelenebilecek kadar sayıda bilgi bulunduran konularıntespitini yaptık, Salnamemizi; Beyrut idari taksimatı, askerî yapı, eğitimsistemi, ekonomik yapı, nüfus, idari yapısı, sağlık, ulasım, dinî müesseseler,tarihi baslıkları altında değerlendirmeye karar verdik.Osmanlı Devleti'nde Salnameler yayınlanırken amaç edinilen temeldüsünce bütün çevrelerin bilgilendirilmesidir. Merkez idare ile tasra idaresiarasındaki iletisimi sağlamaya çalısırken yönetenler ve yönetilenler ile birliksağlamayı da amaç edinmistir. Amacımız burada Osmanlı devletini sadecebüyük topraklara hakim olmus bir devlet olarak değil büyük bir yönetimkurmus, halkı içersinde refah sağlamayı amaçlamıs bu amaç doğrultusundaMüslüman olmayan kesimleri asla göz ardı etmemis, yönetime ortak etmis birdevlet olarak gelecek kusaklarca da tanınmasında yardım etmektir.Çalısmamızı hazırlarken ana kaynağımız H. 1326 (M.1908) tarihliBeyrut Vilâyeti Salnamesi olmustur. Ayrıca Milli Kütüphanede bulunan BeyrutVilâyeti ile ilgili H. 1310 (M. 1892/ 1893) Salnamesinden de faydalandık. H.1326 (M.1908) dönemi ile ilgili kurumlar ve bunların tarihî gelisimi hakkındaaçıklamalar yapılırken tetkik eserler ve ansiklopedi gibi kaynaklardan,Salnamenin yeni harflere çevirisini yaparken de imlâ kılavuzu ve sözlüklerdenfaydalandık. Salnamede bahsedilen konuları ana hatlarıyla belirtmeyeçalısırsak su sonuçlar ortaya çıkmaktadır:Salname ve o dönemi anlatan tetkik eserler birlestirildiğinde karsımıza,kötü gidisten kurtulmak isteyen bunu gerçeklestirmek için yenilesmehareketlerine hız veren ancak çağa ayak uydurmaya çabalarken bir takımolumsuzluklarla karsılasan bir Osmanlı Devleti çıkmaktadır. Bir taraftan yenidüzenin getirdiği kurumlar yer alırken diğer taraftan eski düzene ait kurumlarkalmıs bu da bir takım ikiliklerin ve çatısmaların yasanmasına sebep olmustur1908 yılında Beyrut vilayetinde idari taksimat dâhilinde Vilâyetsancaklara, sancaklar kazalara, kazalarda nahiyelere ayrılmıstır. Vilâyetinbasında vali, sancağın basında mutasarrıf, kazanın basında kaymakam,nahiyenin basında ise nahiye müdürü bulunmaktadır. Müslümanların nüfusolarak çoğunlukta olduğu görülmektedir. En kalabalık Müslüman nüfusuBeyrut sancağındadır. Gayrimüslimlerin yasadıkları bölgelerde yer alanibadethaneleri dinlerini özgürce yasadıklarını göstermektedir. Posta ve telgrafsistemi gelismistir. Aynı zamanda pek çok gazete çıkarılmaktadır.Anahtar Sözcükler: Beyrut, Vilâyet, Salname, H. 1310, H.