Samsun ili tekkeköy ilçesindeki fındık işletmelerinin sübvansiyonlu tarımsal kredi kullanımlarını etkileyen faktörler

Fındık, Türkiye'nin tarımsal üretimi ve ihracatında en önemli tarım ürünlerinden biridir. Üretim sürecinde fındık işletmeleri, özellikle tarımsal girdiler ve hasat işçiliği masraflarının karşılanmasında dış finansmana ihtiyaç duymaktadırlar. Bu çalışmada, Samsun İli Tekkeköy İlçesindeki fındık işletmelerinin sübvansiyonlu tarımsal kredilere erişimleri ve buna etkili faktörlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın birincil verileri, fındık bahçesi büyüklüğü kriteri ve tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre belirlenen 123 örnek fındık işletmesi yöneticileriyle yüz yüze yapılan anketlerden elde edilmiştir. Fındık işletmelerinin sübvansiyonlu kredi kullanımlarını etkileyen faktörlerin analizinde, Heckman'ın İki Aşamalı Seçim Modeli kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre işletmelerin ortalama arazi varlığı 34.3 dekar olup, mevcut arazinin sübvansiyonlu kredi kullanan işletmelerde %41.8'ini, sübvansiyonlu kredi kullanmayan işletmelerde ise %51.2'sini fındık bahçeleri oluşturmaktadır. Tarım dışı faaliyetlerde bulunan işletmelerin oranı, sübvansiyonlu kredi kullanan işletmelerde %20.2 iken, sübvansiyonlu kredi kullanmayan işletmelerde bu oran %59'dur. İşletmelerin %68.3'ü sübvansiyonlu kredi kullanmışkan, %31.7'si sübvansiyonlu kredi kullanmamıştır. Model sonuçlarına göre fındık işletmelerinin sübvansiyonlu krediye erişimlerini ve kredi kullanım miktarlarını; medeni hal, çiftçinin risk yapısı, faize karşı tutum, kiralık iş gücü masrafı, yayım hizmetlerine erişim, kredi kuruluşlarını ziyaret etme sıklığı ve kredi kartı varlığı değişkenleri istatistiki olarak pozitif yönde etkilerken, eğitim seviyesinin negatif yönde etkilediği saptanmıştır. Üreticilerin genel olarak sübvansiyonlu krediye erişimde çeşitli zorluklarla karşılaştıkları tespit edilmiştir. Bu çerçevede üreticilerin sübvansiyonlu krediye ulaşabilmesi için kredi kuruluşları tarafından talep edilen teminatların azaltılması, teminat olarak kefil yerine ipoteğin istenmesi krediye erişimlerini ve kullandırılan kredi miktarını olumlu etkileyebilecektir. Bununla birlikte fındık üreticilerinin kredi kartı kullanımları yaygınlaştırılmalıdır.