Sanatın zihinsel bir etkinlik olarak tanımlanabilmesinin koşullarını zihin felsefesi bağlamında anlamaya yönelik bir araştırma

Bu tez çalışması "sanat zihinsel bir etkinliktir; fakat bütün zihinsel etkinlikler sanat değildir; o halde hangi zihinsel etkinlikler sanat olarak tanımlanabilir?" biçimindeki akıl yürütmeden türemektedir. "Hangi zihinsel etkinlikler sanat olarak tanımlanabilir?" sorusu bizi doğrudan "zihinsel etkinlik" deyiminin nasıl tanımlanması gerektiği biçimindeki zihin felsefesi problemine götürmektedir; "zihinsel etkinlik" deyiminin nasıl tanımlandığına bağlı olarak, sanatın zihinsel bir etkinlik olarak tanımlanabilmesinin koşulları da değişmektedir. Şimdi "sanat zihinsel bir etkinliktir." önermesi, zihinsel durum ve süreçlerin deney ve gözlem olanaklarının ötesinde bir şeymiş gibi görünmesi dolayısıyla fizikselliğin ardında bir tür hakikate gönderme yapar. Öyle ki bu hakikatte "fiziksel olan" ile "fiziksel olmayan" arasındaki ayrım belirleyici olur; bu belirleyici koşul sanat etkinliğinin varlığına ilişkin sorgulamaları ortak biyolojik eğilimlerin söz konusu olduğu veya olabileceği bir düzlemden koparır. Fakat halk psikolojisi bu ontolojik kopuşun karşısında konumlanır ve sanatın gayri-maddi olduğu varsayılan muhtevasının kamusal düzeyde paylaşılabilmesinin bir imkanını yaratır. Halk psikolojisi kavramlarının nörofizyolojik göstergelere indirgendiği senaryoda ise sanat etkinliği yaşanması muhtemel bir ontolojik belirsizlikten kurtulmaktadır. Bu kurtuluşta baskın kodifikasyon, sanat etkinliğinin nörofizyolojik göstergeler üzerinden tanzim edilebileceği yönünde nörobilim tarafından gerçekleştirilir. Fakat bu devinimde nörofizyolojik göstergelerin sanat etkinliği olduğu varsayılan fenomenal durumlar ile ne ölçüde eşlenebileceğinin saptanamaması, epistemik düzeyde bir belirsizlik yaratmaktadır. Fenomenal durumların doğrudan değil, ancak dolaylı olarak okunabileceği kısıtlığı bu epistemik belirsizliğin temel nedenidir ve nihayetinde bu neden, sanat etkinliğinin fenomenal karakterinin erişimsizliği ile neticelenmektedir. Davranışçılık bu epistemik boşluğun doldurulmasına "bir düzey" yardımcı olur; "davranış pekiştirme öyküsü" ve "kültürel öğrenme süreçleri" gibi ölçekler sağduyunun aşıldığı durumlarda evrimsel biyoloji ile hizalı bir paradigma yaratılmasına imkân verir. Fakat davranışçı metodolojiye ait "kişi" referansı, güvenilir bir nihai bilgi şematize edilmesine öyle ki engeldir. Sonuç olarak karmaşık beyin aktivasyonlarının birlikteliğinden türeyen çok boyutlu fenomenal durumların içeriği ile bu durumların nörofizyolojik göstergesi arasındaki epistemik boşluk, "hangi zihinsel etkinlikler sanat olarak tanımlanabilir?" sorusuna bir yanıt üretmeyi güçleştirmektedir. Bu nedenle halk psikolojisi, mevcut bir nörobilimsel açıklamanın imkansızlığı dolayısıyla, "sanat zihinsel bir etkinliktir." önermesinin anlam inşasında ve bu anlamın kamusal düzeyde paylaşılmasında vazgeçilmez bir pragmatik kuram olma rolü üstlenmektedir.