Şanlıurfa il merkezindeki erişkin bireylerde kızamık seroprevalansı ve ilişkili faktörler

Amaç: Şanlıurfa il merkezindeki erişkin bireylerde kızamık seroprevalansının belirlenmesi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Gereç Yöntem: Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırma, Mart 2023- Nisan 2023 tarihleri arasında Şanlıurfa il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)'nde yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini Şanlıurfa il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezleri'ne (ASM) başvuran 18 yaş üstü bireyler oluşturmuştur. Çalışmanın yapılacağı ASM'lerin belirlenmesi için 30 küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada her kümeye alınacak kişi sayısı 7 ve toplam örneklem büyüklüğü 210 olarak belirlenmiştir. Şanlurfa'daki 3 merkez ilçedeki kentsel ve kırsal yerleşim yerlerindeki toplam 80 ASM'den birim sayısına orantılı bir şekilde rastgele olarak 30 ASM seçilmiştir. Seçilen her bir ASM ayrı bir kümeyi temsil etmektedir. Veri toplanması aşamasında, Sosyodemografik Özellikler Bilgi Formu kullanılmıştır. Daha sonra katılımcılardan araştırmacı tarafından kan alınmış ve her gün alınan serum örnekleri daha önceden anlaşılmış olan özel bir hastanede soğuk zincir şartlarına uygun bir şekilde muhafaza edilmiştir. Serum örnekleri daha sonrasında özel hastane tarafından özel bir laboratuvara test edilmesi amacıyla gönderilmiştir. Serum örneklerinde spesifik IgG kızamık antikorlarının varlığı, enzim bağlantılı immünosorbent testi (ELISA) testi kullanılarak belirlenmiştir. Bulgular: Araştırmaya 210 yetişkin dahil edilmiştir. Katılımcıların %51'i kadındır. Araştırmaya katılan bireylerin ortanca yaşı 33.5 yıl, sahip oldukları ortanca çocuk sayısı 4'dür. Hane başına düşen kişi sayısının ortancası 5, oda başına düşen kişi sayısının ortancası 2'dir. Katılımcıların % 36.7'si Haliliye'de, %23.3'ü Karaköprü'de, %40.0'ı Eyyübiye'de ikamet etmektedir. Araştırmaya katılan bireylerin %47.6'sı ilkokul ve altı öğrenim düzeyindedir. Katılımcıların %59.0'ı herhangi bir işte çalışmamaktadır ve %77.6'sı alt sosyal sınıftadır. Katılımcıların % 40.4'ünün gelir düzeyi yetersiz ya da çok yetersiz, %38.1'inin ise orta düzeydedir. Katılımcıların %25.2'sinin herhangi bir sosyal güvencesi bulunmamaktadır. Katılımcıların %86.2'si evli, %78.1'inin çocuğu vardır. Katılımcıların %76.7'si çekirdek aile, %22.9'u ise geniş yapısına sahiptir. Araştırmaya dahil edilen VIII bireylerin %17.6'sı mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmaktadır. Araştırmaya katılan yetişkin bireylerin kızamık seropozitifiliği %87.6, kızamık seronegatifliği %8.6 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %3.8'inde kızamık IgG antikor değeri sınır düzeyde çıkmıştır. Katılımcılar 5'li yaş gruplarına göre kızamık seropozitiflik düzeyine bakıldığında, 18-25 yaş aralığında kızamık seropozitiflik düzeyinin en düşük düzeyde olup %67.35 olduğu saptanırken, 3'lü yaş gruplarına göre bakıldığında, 18-21 yaş aralığında kızamık seropozitiflik düzeyinin en düşük düzeyde olup %52.63 olduğu saptanmıştır. Oluşturulan lojistik regresyon modelinde, yetişkinlerde kızamık seropozitifliği durumunu; 33 yaş ve altında olmak 10 kat azaltmaktadır. Sonuç: Bu araştırma Şanlıurfa il merkezindeki erişkin nüfusta kızamık seropozitifliğinin %87.6 olduğunu göstermiştir. Bu düzey, her ne kadar salgın oluşma ihtimalini engelleyebilecek bir düzey olsa da kızamık eliminasyon hedeflerine ulaşmak için yetersiz kalmaktadır. Bu da özellikle ilk etapta bizim çalışmamızda en duyarlı yaş grubu olan 18-21, daha sonrasında 22-25 yaş aralığındaki bireylere catch-up aşılama yöntemi ile ekstra doz kızamık aşısı uygulanmasının yeniden değerlendirilmesinin gerekli olabileceğini düşündürmektedir. Kızamığın eliminasyonu hedeflenen ülkemizde tüm toplumun kızamık hakkında yeterli düzeyde bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bu durum salgınların önüne geçilmesi açısından da önemlidir. Anahtar Kelimeler: Kızamık, seroprevalans, bağışıklama, aşılama, yetişkin