Şanlıurfa yöresinde yaygın olarak kullanılan folklor materyallerindeki etnopedagojik düşüncelerin incelenmesi

Toplum ve ailede verilen, geçmişi yüzlerce yıl öncesinden gelen eğitim deneyimi insanlık tarihi ile ortaya çıkmış ve insanlık ile de gelişimini devam ettirmektedir. İnsanlar eğitimi bilimsel bilgi nedir bilmeden, okuryazarlık olmadan da kullanmış gelecek nesillerini, toplumlarını oluşturan çocuklarını; topluma uyumlu, ahlaklı, erdem sahibi, iyiye ve doğruya yönelen bireyler olarak hazırlamışlardır. Çocuklarının yaşayarak, görerek öğrenmelerine olanak sağlamış ve bunu kültürel unsurları ile desteklemişlerdir. Zamanla ise bu eğitimin yerini modern eğitim almış ve daha çok bu eğitimler okullar ile sınırlı tutulan eğitimleri içermiştir. Bu eğitimlerde bilimsel olarak kanıtlanan gerçeklerin aktarımı yapılarak çocukların değişen dünya şartlarına ve teknolojiye ayak uydurması istenmiştir. Bilimsel bilgi elbette ki vazgeçilmez bir gerçektir fakat günümüze kadar yapılan eğitim çalışmalarının hepsi belli bir deneyim ve birikimin eseri olarak ortaya çıkmaktadır. Toplumlar yüzyıllardır çocuk eğitiminde kendi deneyimlerini, kültürlerini, kültürel unsurlarını kullanmakta ve toplumu oluşturan en küçük yapı olan birey yetiştirmede toplum yararını gözetmektedir. Bütün bunlar yapılırken yüzyıllardan beri süre gelen toplumların kültürel birikimi olan bilgiler de ihmal edilmeyecek kadar önemli bir yere sahiptir. Kültürel unsurların toplanması, araştırılması ve çocuk eğitiminde kullanılmasını inceleyen etnopedogoji kavramı da bundan dolayı araştırılmaya ve incelemeye değer bir kavramdır. Ancak etnopedagoji ile yapılan litaratür taramalarında bu alanda yeteri kadar çalışmanın ve incelemenin yapılmadığı görülmektedir. Daha çok Eski Sovyetler Birliği döneminde yapılan pedagojik çalışmaların bir dalı olarak ele alınmış ancak ayrı bir dal olarak çalışmalarda değerlendirilmemiştir. Zamanın gelişen eğitim sistemi ile birlikte çocukların eğitiminde ve yetiştirilmesinde gelenek, görenek ve kültürel birikimlerden de yararlanılarak geçmişini bilen, geçmişinden dersler almış bireyler yetiştirilmelidir. Bu amaçla çocuk eğitiminde önemli bir bilim olan etnopedogoji biliminin incelenmesi ve çocuk eğitiminde kullanılması amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Şanlıurfa ilinde Şanlıurfa ili kültürü ile yetişmiş 12 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan inceleme yöntemi, amaçlı örnekleme yöntemidir. Kişilerle görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Şanlıurfa iline ait atasözleri, deyimler, efsaneler, hikâyeler, çocuk oyunları, masallar ve türküler gibi sözlü kültür ürünlerinin toplanmasında ise nitel araştırmalarda tercih edilen veri toplama tekniği kullanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar şu şekilde ifade edilebilir: Bu çalışma ile literatürde sayılı diyebileceğimiz çalışmaların sayısının artacağı ve etnopedagoji biliminin ayrıntılı bir şekilde inceleme fırsatı bulunacağı söylenebilir. Ayrıca toplumların sahip olduğu geleneksel birikimlerin eğitimde nasıl kullanıldığı açığa çıkarılarak geleneksel yöntemlerin modern yöntemlerle harmanlanacağı, özelde Şanlıurfa yöresine genelde ise Türkiye'ye bakılarak kültürel değerlerin açığa çıkarılacağı sonucu çıkarılabilir. Anahtar kelimeler: Şanlıurfa İli, Sözlü kültür, Folklor, Etnopedagoji, Pedagojisi