Saplama kiriş sebebiyle oluşan hasarların deneysel olarak incelenmesi ve uygun donatılandırma ve güçlendirme yönteminin belirlenmesi

Türkiye'de geçmişten günümüze kadar meydana gelen depremler incelendiğinde, bina hasar tespit çalışmalarına göre binalarda meydana gelen hasarlardan bir tanesinin, saplama kirişten dolayı esas kirişte oluşan kesme hasarları ve kesme çatlakları olduğu bilinmektedir. Saplama kirişler, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'de verilen hükümlere tabi olmayıp yardımcı eleman olarak kullanılmaktadır. Ayrıca betonarme saplama kiriş ile ilgili mevcut literatürde yapılmış sınırlı sayıda makale veya tez bulunduğundan dolayı konu hakkında araştırma yapılması önem kazanmıştır. Bu amaçla bu çalışmada olası bir deprem durumunda saplama kirişten dolayı esas kiriş üzerinde oluşan hasarlar ve bu hasarları önleme yöntemleri araştırılmıştır. Böylelikle mevcut yönetmeliklere de katkı sağlayacak bir çalışma olması hedeflenmiştir. Tez kapsamında deneysel bir çalışma yapılmış olup, 6 farklı numune üretilmiştir. İlk 4 deneyde etriye aralığının ve yatay pilye kullanımının esas kiriş davranışına etkisi incelenmiş, son iki deneyde ise karbon ve cam fiber güçlendirme polimer (FRP) tekstil malzemeleriyle esas kirişte hasar alması muhtemel bölgeler güçlendirilmiş ve bu güçlendirmenin esas kiriş davranışına etkisi incelenmiştir. Yapılan deneysel çalışmadan elde edilen veriler kullanılarak her deney için deplasman, rijitlik, tüketilen enerji ve eğim açısı grafikleri çizilmiştir. Her deneyde oluşan hasarlar ve çatlaklar, çizilen grafiklerin ışığında yorumlanmış ve deneylerin sonuçları birbirleri ile karşılaştırılması yapılmıştır. Sonuç olarak yeni yapılacak binalar için, esas kirişin saplama kiriş ile kesiştiği bölgede enine donatı sıklaştırması ve yatay pilye ile birlikte kullanılmasının iyi bir seçenek olduğu ortaya konulmuştur. Mevcut yapıları temsilen oluşturulan kirişlerde ise karbon fiber güçlendirme polimer kumaşı ile güçlendirilen deney elemanının (SB-CFRP), tüm deneyler içerisinde en iyi yük taşıma kapasitesine sahip olduğu görülmüştür. Ancak düşük deplasman seviyesinden dolayı tüketilen enerji ve sünekliği diğer yeni donatı tasarımı yapılan (esas kiriş saplama kiriş ile kesiştiği bölgede enine donati sıklaştırılmış (SB-STR), esas kiriş saplama kiriş ile kesiştiği bölgede iki adet yatay pilye konulmuş (SB-BB), esas kiriş saplama kiriş ile kesiştiği bölgede hem enine donati sıklaştırması hem de iki adet yatay pilye konulmuş (SB-STR-BB)) numunelere göre daha düşük sonuç vermiştir. Güçlendirme yapılan SB-CFRP ve cam fiber güçlendirme polimer kumaşı ile güçlendirilen deney elemanı (SB-GFRP) deney elemanlarının yapısal sonuçları karşılaştırıldığında SB-CFRP numunesinin enerji tüketiminin daha düşük ama daha sünek bir davranışa sahip olduğu görülmüştür.