Saponin içeren bazı bitkilerin radyasyona karşı antioksidan özelliklerinin araştırılması

ÖZETYüksek Lisans TeziSAPONİN İÇEREN BAZI BİTKİLERİN RADYASYONA KARŞIANTİOKSİDAN ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASIÖmer YALINKILIÇAfyonkarahisar Kocatepe ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüKimya Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Hüseyin ENGİNARÜç farklı bitki türünden (atkestanesi, Aesculuc hippocastanum L. (AKE), yonca,Medicago sativa L. (YE) ve ıspanak, Spinacia oleracea L. (IE)) elde edilen saponiniçeren ekstrelerle beslenen ratlardaki X-radyasyonunun neden olduğu oksidatif stresekarşı glutatyon seviyeleri ve lipit peroksidasyonu üzerine etkisi araştırılmıştır. Buçalışmada 5 Grey (Gy), 10 Gy lik X-radyasyon (XR) dozu ve 5 Gy, 10 Gy lik XRdozuna ilaveten 25.0 mg/kg, 50.0 mg/kg bitki ekstrakları verilen ratlardaki kanserumundaki malondialdehit (MDA), glutatyon (GSH), askorbik asit (AA), retinol ve β-karoten konsantrasyonları ölçülmüştür. Sadece radyasyon verilen gruplarda radyasyondozunun artmasıyla kan serumundaki MDA(p <0.001) değerleri önemli ölçüde artarken,GSH (p <0.01) retinol, askorbik asit ve β-karoten seviyesi azalmıştır. XR ve ekstreverilen gruplarda, MDA serum konsantrasyon değerleri radyasyon dozuyla artarken,ekstre miktarının artmasıyla bu değerler önemli ölçüde azalmıştır. XR ve ekstraklamuamele edilen gruplarda, GSH, AA, retinol ve β-karoten seviyesi XR dozuyla önemlişekilde azalırken, bu değerler ekstre konsantrasyonunu artmasıyla artmıştır. AyrıcaXR+ekstrelerle muamele edilen gruplar kontrol grubuyla karşılaştırıldığı zaman GSH,β-karoten, retinol ve AA seviyeleri önemli ölçüde artarken sadece MDA değeri önemliölçüde azalmıştır. Bulunan sonuçlara göre, tüm ekstreler antioksidan sistemigüçlendirdiği, radyasyona maruz kalan ratlarda serbest radikallerin neden olduğu lipitperoksidasyonu düşürdüğü görülmüştür. Ancak tüm vücuda XR verilen ratlarda,AKE'nin antioksidan etkisi diğer iki ekstreye göre daha fazla olduğu bulunmuştur.2007, 64 SayfaAnahtar Kelimeler: Atkestanesi (Aesculuc hippocastanum L.), Yonca (Medicagosativa L.) ; Ispanak (Spinacia oleracea L.), Lipit peroksidasyon, X-ışınlar, Rat