Ottoman olfactory traditions in a palatial space: Incense burners in The Topkapi Palace

Bu tezde Osmanlıların evsel alanda ıtriyat kullanma geleneği Topkapı Sarayı Müzesi koleksiyonunda bulunan bir grup buhurdan aracılığıyla incelenmektedir. Daha önce yayınlanmış olan çalışmalardan farklı olarak buhurdanlar, tarihsel arka planları ve çeşitli duyulara hitap eden diğer çevre unsurlarıyla birlikte değerlendirilmektedir. Osmanlı'da evsel alanda tütsü kullanma geleneğinin ortaya çıkardığı çeşitli manaları anlamak için bu çalışmada, Topkapı Sarayı örnek bir evsel mekân olarak ele alınmaktadır. İslam, "güzel" kokuya önem atfeder. Dolayısıyla Müslüman toplumlar parfüm ve tütsüyü cami, türbe ve ev gibi hem kamusal hem de evsel alanlarda sıklıkla kullanmıştır. Osmanlılar bu konuda istisna değildir. Görsel kaynaklara bakıldığında buhurdanların, Osmanlı elitlerinin ve sultanlarının konaklarında kullanıldıkları görülmektedir. Bunun yanı sıra, birincil kaynaklarda da Osmanlı toplumunda tütsü kullanımından bahsedilmektedir. Günümüzde Topkapı Sarayı Müzesi'nin altı farklı seksiyonunda buhurdanlar bulunmaktadır. Bu araştırmayla buhurdanları nicel olarak incelemekten ziyade daha önce ayrı ayrı yayınlanmış olan otuz adet buhurdan belirlenip detaylı bir biçimde incelenerek biçimsel, fonksiyonel ve sembolik anlamları üzerine bir takım genel sonuçlara varmak hedeflenmiştir. Netice olarak bu çalışmayla, Osmanlı'da evsel alanlarda tütsü kullanımına yeni bakış açıları getirmek ve Osmanlı koku kültürü çalışmalarına katkıda bulunmak amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Buhurdan, Osmanlı'da tütsü geleneği, Osmanlı koku kültürü, Topkapı Sarayı