SARS-CoV2 enfeksiyonu nedeniyle izlenen hastaların long-COVİD-19 sendromu açısından değerlendirilmesi

Amaç: Koronavirüs hastalığı 2019 (COVID-19), SARS-CoV-2'nin neden olduğu ve interstisyel pnömoni ve akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) gibi esas olarak solunum sistemini etkileyen bulaşıcı bir hastalıktır. COVID-19 pandemisi sürecinde hastalığın akut fazı hakkında birçok çalışma yapılmasına rağmen orta ve uzun vadeli sonuçlar hakkında az veri mevcuttur. Diğer virülan koronavirüs salgınlarından kurtulanlarda tanımlanan post akut viral sendromlara benzer şekilde, akut COVID-19'dan sonra kalıcı ve uzun süreli etkilere dair artan raporlar vardır. Bizim bu çalışmadaki amacımız COVID-19 ile enfekte olan kişilerin, akut enfeksiyondan 4 hafta sonra 1., 3., 6. ve 12. aya kadar devam eden semptomları belirleyip veri toplamak ve kullandığımız PCFS fonksiyonel kısıtlılık ölçeği ve short form 36 (SF-36) yaşam kalitesi ölçeği ile fonksiyonel kısıtlılık varlığını belirlemek ve COVID 19 enfeksiyonun yaşam kalitesi üzerine etkilerini tespit etmektir. Gereç-Yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı tarafından izlenen nazofaringeal sürüntü örneklerinde polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testi ile COVID-19 test sonucu pozitif olan ve hastalığının üzerinden 4 hafta geçmiş, 67'si ayaktan, 47'si serviste, 17' si yoğun bakımda yatarak takip edilen toplam 131 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil ettiğimiz hastaların yaş, cinsiyet, komorbid hastalıkları, COVID-19 tanı tarihi, başlangıç semptomları, aldıkları tedaviler, takipte gelişen enfeksiyon durumları kaydedildi. Hastaların başlangıç, 1.ay, 3.ay, 6. ay ve 12 aydaki semptomları sorgulandı ve "post covid işlevsel durum ölçeklendirilmesi" kullanılarak hastaların fonksiyonel durumu belirlenerek kaydedildi. Aynı zamanda karşılaştırmaya olanak sağlaması için covid öncesi işlevsel durum ölçümü de kaydedildi. Bununla birlikte "SF-36 yaşam kalitesi anketi" kullanılarak covid sonrası dönemdeki yaşam kaliteleri de ölçeklendirildi. Bulgular: Hastaların 71 (% 54,2) erkek olmak üzere, yaş ortalaması 43,7±15,3 (Med: 45, Min: 18, Maks: 83) yıl idi. Ayaktan tedavi hastaların 67 (% 51,1)'inde tespit edildi. Hastalardan 47 (% 35,9)'ünde servis yatışı, 17 (% 13)'sinin ise yoğun bakıma yatışının uygun olduğu gözlendi. Hastaların 1-3-6-12. aylarda en sık görülen long covid semptomu efor sırasında çabuk yorulma idi. Yoğun bakımda tedavi gören hasta grubunda daha fazla long covid semptom geliştiği gözlendi. Ayrıca yoğun bakımda ve serviste tedavi gören hastaların ayakta tedavi gören hastalara göre yaşam kalitesi, fonksiyonel durumlarının daha kötü etkilendiği belirledik. Sonuç: Yaptığımız çalışma da COVID-19 enfeksiyonunu servis ve yoğun bakımda geçiren olgularda, COVID-19 enfeksiyonunu ayaktan geçiren olgulara göre; daha fazla Long COVID geliştiği, ayrıca yoğun bakımda ve serviste tedavi gören hastaların ayakta tedavi gören hastalara göre yaşam kalitesi, fonksiyonel durumlarının daha kötü etkilendiği gözlemlenmiştir Anahtar kelimeler: COVID-19, Long-COVID semptomlar, Post-COVID-19, Yaşam kalitesi