Satsuma mandarininde (Citrus unshiu Marc.) besin elementi alınım seyrinin belirlenmesi

Bu çalışmada Satsuma mandarininde besin elementi (akümülasyon) alınım seyri incelenmiştir. Bu çerçevede İzmir bölgesinde mandarin yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı alanları temsilen seçilen 15 adet bahçeden 2 yıl süre ile aylık periyotlar halinde aktif organlardan (yıllık ve 1 yıllık sürgünler ve bunlara ait tomurcuk, çiçek, meyve, yaprak ve dal) örnekler alınarak ölçüm ve analizler yapılmıştır. Besin elementi alınım seyrinin belirlenmesinde, dönemsel biyokütle oluşumu (artışı) ve bu döneme ait farklı organlardaki (tomurcuk, çiçek, meyve, yaprak, dal vb.) besin elementi konsantrasyonları dikkate alınmıştır. Hasat bitiminde, bitkiler ¼ oranında budanarak vejetasyon periyodu boyunca oluşan sürgün sayıları belirlenmiş ve buna bağlı dönemsel biyokütle oluşumu hesaplanmıştır. Araştırmada verim ve budama ile uzaklaştırılan besin elementi miktarları da bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, vejetasyon periyodunun başlangıcında (Mart sonu) aktif organların (1 yıllık sürgünler) 10 kg/ağaç olan kuru madde (biyokütle) miktarının, hasat bitiminde (Aralık ortası) yıllık sürgün gelişimi de dâhil olmak üzere 58 kg/ağaç değerine ulaştığı saptanmıştır. Biyokütle oluşumunun sürgün gelişimi (bahar sürgünleri) ve meyve büyümesine bağlı olarak farklı seyirler izlediği ve % 89 gibi önemli bir kısmının Ağustos ayına kadar oluştuğu saptanmıştır. Bu dönemden sonra artış hızının görece azaldığı görülmüştür. Biyokütlenin % 24'ünü meyve; % 53'ünü yaprak; % 23'ünü ise odun kısmı oluşturmaktadır. 1 yıllık sürgünlerin yaprak ve odun kısmının büyümeye devam etmesi ile biyokütleye olan katkısının görece az (% 19) olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları yaprak N ve Cu konsantrasyonunda gelişim periyodunun başından sonuna kadar azalış; Ca ve Mg'da artış; P, K, Fe, Zn ve Mn'da ise önce azalış, sonrasında ise artış eğilimi olduğunu göstermektedir. Bir vejetasyon periyodu (Mart sonu-Aralık ortası) boyunca Satsuma mandarininin aktif organlarında toplam 1214 g N, 122 g P ve 1142 g K/ağaç birikim olduğu saptanmıştır. Ca ve Mg için bu yöndeki sonuçlar 1617 ve 236 g/ağaç; Fe, Cu, Mn ve Zn için sırasıyla 6 g, 0,6 g, 2 g ve 1 g/ağaç şeklindedir. Sonuçlar aktif organlar tarafından akümüle edilen (alınan) besin elementi toplamı içerisinde remobilizasyon ile sağlanan kısmın önemli bir miktar oluşturabileceğini göstermektedir. Besin elementlerinin dönemsel alınım (birikim) seyri; N'un % 19'unun gelişim periyodunun 1. ayında, % 66'sının 3. ayında ve % 96'sının ise 5. ayında gerçekleştiğini göstermektedir. Bu seyrin P açısından durumu % 11; 34; 66 ve K açısından % 16; 45; 77 şeklindedir. Araştırma sonuçları, Satsuma mandarininde verim (40-160 kg/ağaç) ve budama (8-12 kg/ağaç) ile toplamda 1302 g N; 128 g P ve 1222 g K/ağaç uzaklaştırıldığını ortaya koymaktadır.