Şavşat, Türkiye'de GPS-GMS'li telemetri yöntemiyle izlenen bozayıların (Ursus arctos) hareket ekolojisinin ve habitat kullanımlarının analizi

Ülkemizde yaşayan en büyük memeli türü bozayı (Ursus arctos)'dır. Bozayının korunması, insan ayı çatışmalarının engellenmesi vb. için uygun bir yönetim modeli geliştirilmelidir. Bozayıya uygun bir yönetim modeli oluşturulabilmesi için de aktivite desenlerinin oluşturulması, gezinme alanlarının hesaplanması, habitat kullanımlarının ortaya konması ve habitat tercihlerinin analiz edilmesi oldukça mühimdir. Bu hesaplamalar ve analizlerin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için GPS-GSM telemetri verileri son derece kritik bir rol oynamaktadır. Bu kapsamda bozayılara yönelik GPS verilerine dayalı çalışmalar oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Artvin ili Şavşat ilçesinde 5 erkek ve 5 dişi bozayı GPS-GSM vericili tasmalar yardımıyla izlenerek saatlik konum verileri elde edilmiş; bu verilerle bozayının aktivite desenleri çıkartılmış, gezinme alanları hesaplanmış, habitat kullanımları belirlenerek habitat tercihleri analiz edilmiştir. Maksimum Entropi yöntemiyle habitat uygunluk modellemesi yapılmıştır. Bunun sonucunda Şavşat'taki bozayıların yılda ortalama 813,86 kilometre mesafe kat ettikleri görülmüştür. Dişiler günlük ortalama 2,1 kilometre mesafe kat ederken erkekler günlük ortalama 2,25 kilometre mesafe kat etmişlerdir. Bozayıların yılda ortalama 117 gün kış uykusunda geçirdikleri görülmektedir. MCP (%90) yöntemine göre dişilerin gezinme alanları ortalama 10,5 km2, erkelerin gezinme alanları ortalama 193,9 km2 kadardır. Kernel (%99) yöntemine göre dişilerin gezinme alanlar 10,7 km2, erkeklerin gezinme alanları 148,4 km2 kadardır. Bozayıların en yoğun olarak ibreli orman habitatlarını ve orman içi açıklıkları tercih ettikleri tespit edilmiştir.